Czym jest program lekowy?
Program lekowy to forma leczenia finansowanego przez NFZ, przeznaczona dla pacjentów z określonymi chorobami. Jeśli spełniasz kryteria określone w danym programie, możesz otrzymać bezpłatnie nowoczesne, często bardzo drogie leki objęte refundacją.
Każdy program lekowy określa zasady prowadzenia terapii.
Obejmują one m.in.:
- kryteria kwalifikacji – czyli wymagania kliniczne, które musisz spełnić, aby rozpocząć leczenie
- zasady terapii – to m.in. informacje o dawkowaniu leków, badaniach i konsultacjach, które będą wykonywane podczas leczenia
- zasady monitorowania skuteczności leczenia – czyli sposób oceny, czy terapia przynosi oczekiwane efekty i czy należy ją kontynuować, zmienić lub zakończyć
- kryteria wyłączenia z terapii – czyli sytuacje, w których leczenie w ramach programu zostaje zakończone.
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz prowadzący powinien poinformować Cię o sposobie leczenia, zasadach monitorowania terapii, ocenie jej skuteczności oraz możliwych działaniach niepożądanych.
Przed rozpoczęciem terapii podpisujesz również formularz zgody na leczenie w ramach programu lekowego.
Ważne! Jeśli masz pytania lub wątpliwości, omów je z lekarzem prowadzącym.
Ile programów lekowych finansuje NFZ?
Liczba programów lekowych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia zmienia się wraz z kolejnymi decyzjami refundacyjnymi. W latach 2017–2026 wzrosła z 83 do 140 programów. Dzięki temu osoby spełniające określone kryteria mogą korzystać z leczenia w coraz większej liczbie wskazań.
Wykaz programów lekowych jest powiązany z obwieszczeniami Ministra Zdrowia dotyczącymi listy refundacyjnej. Są one publikowane co trzy miesiące, dlatego liczba i zakres finansowanych programów mogą się zmieniać. Warto sprawdzać aktualne informacje, zwłaszcza jeśli chcesz dowiedzieć się, czy konkretna terapia jest objęta refundacją.
Czy wiesz, że…?
- Ponad 337 tys. pacjentów skorzystało z programów lekowych NFZ w 2025 r. W 2017 r. było to około 121 tys.
- Ponad 15,5 mld zł wyniosła w 2025 r. wartość rozliczonych świadczeń w programach lekowych. W 2017 r. było to około 3,6 mld zł.
Wydatki na programy lekowe rosną z roku na rok. Wpływa na to m.in. coraz lepszy dostęp do diagnostyki, dzięki któremu więcej osób może zostać zakwalifikowanych do leczenia, obejmowanie refundacją nowych terapii oraz rozszerzanie kryteriów kwalifikacji i włączanie do programów kolejnych grup pacjentów.
– W 2026 roku na finansowanie programów lekowych zabezpieczyliśmy rekordową kwotę ponad 16,8 mld zł, w tym blisko 15 mld zł na leki. Pokazuje to skalę zaangażowania środków publicznych w dostęp do nowoczesnego leczenia. Rośnie także liczba osób korzystających z programów lekowych. W pierwszym półroczu 2026 roku leczeniem objętych było już ponad 327 tys. osób, podczas gdy w całym 2025 roku było ich ponad 337 tys.
– zaznacza Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ.
Jakie choroby onkologiczne obejmują programy lekowe?
Programy lekowe finansowane przez NFZ obejmują leczenie wielu rodzajów nowotworów. Wśród wskazań onkologicznych znajdują się m.in.:
- rak piersi
- rak płuca
- rak nerki
- rak jelita grubego
- rak jajnika, jajowodu i rak otrzewnej
- rak wątrobowokomórkowy i rak dróg żółciowych
- nowotwory głowy i szyi
- rak gruczołu krokowego
- nowotwory skóry
- rak tarczycy
- rak urotelialny
- rak szyjki macicy
- nowotwory mózgu
- nowotwory krwi takie jak: białaczka, chłoniak i szpiczak.
To przykłady obszarów, w których stosuje się leczenie w ramach programów lekowych. Możliwość skorzystania z konkretnej terapii zależy od rozpoznania, kryteriów danego programu i aktualnych zasad refundacji.
Zobacz też: Programy lekowe w onkologii
Jakie choroby nieonkologiczne obejmują programy lekowe?
Programy lekowe nieonkologiczne dostępne są w leczeniu schorzeń m.in. z obszarów:
- neurologii np. stwardnienie rozsiane, rdzeniowy zanik mięśni, choroba Parkinsona, migrena przewlekła, miastenia, ataksja Friedreicha, stwardnienie zanikowe boczne, spastyczność w mózgowym porażeniu dziecięcym, spastyczność kończyn, zapalenie nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego (NMOSD), zespół Lennoxa-Gastauta, zespół Dravet
- reumatologii np. reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
- gastroenterologii np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Wilsona, zespół Alagille’a
- dermatologii np. łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, łysienie plackowate, ropne zapalenie apokrynowych gruczołów potowych (HS)
- kardiologii np. tętnicze nadciśnienie płucne, przewlekłe zakrzepowo-zatorowe nadciśnienie płucne, kardiomiopatia
- nefrologii np. niewydolność nerek, cystynoza nefropatyczna, zespół hemolityczno-mocznicowy (aHUS), hiperoksaluria typu 1, nefropatia IgA
- okulistyki np. choroby siatkówki, zapalenie błony naczyniowej oka (ZBN), wrodzona ślepota Lebera
- endokrynologii np. niskorosłość, przedwczesne dojrzewanie płciowe, akromegalia, osteoporoza pomenopauzalna
- chorób metabolicznych np. hiperhomocysteinemia, hipofosfatemia sprzężona z chromosomem X, hipofosfatazja, niedobór kwaśnej sfingomielinazy typu A/B i B, zaburzenia cyklu mocznikowego, leczenie L-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych, tyrozynemia typu I, mukopolisacharydozy, choroba Pompego, choroba Gauchera, choroba Hurler
- chorób zakaźnych np. WZW typu B, WZW typu C, gruźlica lekooporna
- alergologii np. pokrzywka spontaniczna
- pulmonologii np. mukowiscydoza, astma, idiopatyczne włóknienie płuc
- hematologii np. hemofilia A i B, nocna napadowa hemoglobinuria, małopłytkowość immunologiczna, anemia aplastyczna, porfiria wątrobowa (AHP), zespoły mielodysplastyczne, plamica małopłytkowa
- urologii np. przewlekły pierwotny zespół bólu pęcherza moczowego
- neonatologii np. zakażenia wirusem RS
- psychiatrii np. depresja lekooporna
Szczegółowy wykaz programów lekowych stosowanych w leczeniu chorób onkologicznych i nieonkologicznych, aktualny na 1 października 2026 r., znajdziesz na końcu tego materiału.
Zobacz też: Programy lekowe według dziedzin medycyny
Jak wygląda kwalifikacja do programu lekowego?
Samo rozpoznanie choroby nie zawsze wystarczy, aby rozpocząć leczenie w programie lekowym. Musisz spełnić kryteria kwalifikacji określone dla konkretnego programu. Pod uwagę mogą być brane m.in.:
- dokładne rozpoznanie i stopień zaawansowania choroby
- dotychczasowy przebieg leczenia, w tym stosowane leki i wykonane procedury medyczne
- wyniki badań laboratoryjnych, obrazowych lub genetycznych
- Twój aktualny stan zdrowia
- przeciwwskazania do zastosowania danego leku
- wiek, sprawność lub inne parametry określone dla konkretnej choroby.
Zakres kryteriów zależy od programu lekowego. Dlatego przed rozpoczęciem terapii lekarz powinien wyjaśnić Ci zasady udziału w programie, w tym kryteria kwalifikacji i sytuacje, w których leczenie nie może być zastosowane lub musi zostać zakończone.
Ważne! Do programu lekowego możesz zostać zakwalifikowany, jeżeli posiadasz aktualne ubezpieczenie zdrowotne.
Kto podejmuje decyzję o rozpoczęciu leczenia w programie lekowym?
O zakwalifikowaniu do programu lekowego najczęściej decyduje lekarz prowadzący w placówce, która realizuje dany program i ma podpisaną umowę z NFZ. W przypadku niektórych programów decyzję podejmuje Zespół Koordynacyjny.
Zespół Koordynacyjny to grupa ekspertów powołanych przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Są to specjaliści z dziedziny medycyny właściwej dla danego programu lekowego. Do ich zadań należy m.in.:
- kwalifikowanie do leczenia w ramach programu lekowego
- ocena skuteczności terapii
- podejmowanie decyzji o wyłączeniu z programu.
Jeśli w danym programie o zakwalifikowaniu decyduje Zespół Koordynacyjny, lekarz prowadzący przekazuje do niego wniosek o włączenie pacjenta do terapii. Decyzja Zespołu jest następnie przekazywana lekarzowi, który poinformuje Cię o jej wyniku.
Kwalifikacja do programu lekowego odbywa się w placówce, która ma umowę z NFZ na realizację tego programu. Jeśli nie jesteś pod opieką ośrodka realizującego dany program, potrzebujesz skierowania od lekarza POZ lub lekarza specjalisty do takiej placówki.
Co powinieneś powiedzieć lekarzowi prowadzącemu?
Lekarz prowadzący odpowiada za przebieg Twojego leczenia w programie lekowym i podejmuje decyzje dotyczące terapii na podstawie Twojego stanu zdrowia oraz przebiegu leczenia. Dlatego ważne jest, aby przekazywać mu wszystkie informacje, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo i skuteczność terapii.
Powiedz lekarzowi o:
- nowych objawach lub pogorszeniu stanu zdrowia, nawet jeśli wydaje Ci się, że nie mają związku z leczeniem
- działaniach niepożądanych po przyjęciu lub podaniu leku
- innych chorobach, na które się leczysz
- wszystkich przyjmowanych lekach, przepisanych przez innych lekarzy, kupowanych bez recepty, a także suplementach i preparatach ziołowych
- hospitalizacjach, zabiegach operacyjnych i innych pilnych konsultacjach specjalistycznych
- ciąży, planowaniu ciąży lub karmieniu piersią
- problemach z przyjmowaniem leku, np. pominiętych dawkach, samodzielnym odstawieniu leku lub innych trudnościach w przestrzeganiu zaleceń.
Ważne! Jeśli wystąpią działania niepożądane, poinformuj o nich lekarza prowadzącego możliwie szybko. To on zdecyduje, jakie powinny być dalsze kroki i czy sposób leczenia wymaga zmiany. Szczegółowe informacje o Twoim stanie zdrowia pomagają lekarzowi podejmować decyzje dotyczące terapii i odpowiednio reagować na zmiany w jej przebiegu. Nie czekaj z pytaniem, omów je z lekarzem prowadzącym.
Jak wygląda leczenie w programie lekowym?
W trakcie leczenia lekarz prowadzący będzie m.in.:
- sprawdzał, czy leczenie przebiega zgodnie z zasadami określonymi w programie
- ustalał sposób dawkowania i przyjmowania leku
- monitorował Twój stan zdrowia, bezpieczeństwo leczenia i skuteczność terapii
- zlecał badania diagnostyczne i konsultacje wymagane w programie oraz określał terminy ich wykonania
- reagował na działania niepożądane i powikłania oraz podejmował decyzje dotyczące dalszego leczenia
- w zależności od zasad danego programu kontaktował się z Zespołem Koordynacyjnym w sprawie kwalifikacji lub oceny skuteczności terapii.
Czy leczenie w programie lekowym NFZ jest bezpłatne?
Jeśli zakwalifikujesz się do programu lekowego, otrzymasz bezpłatne leczenie w ramach danego programu. NFZ finansuje leki oraz opiekę medyczną niezbędną do prowadzenia terapii, w tym badania diagnostyczne i obrazowe oraz konsultacje specjalistyczne wymagane do monitorowania jej przebiegu.
Oznacza to, że nie płacisz za leki i świadczenia objęte danym programem lekowym. Zakres leczenia i badań wynika z zasad określonych dla konkretnego programu. To właśnie na ich podstawie lekarz prowadzący ustala, jakie badania należy wykonać, jak często odbywają się kontrole i w jaki sposób oceniana jest skuteczność terapii.
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien wyjaśnić Ci zasady udziału w programie oraz poinformować, jak będzie przebiegała terapia i jej monitorowanie. Jeśli masz wątpliwości dotyczące zakresu bezpłatnego leczenia, zapytaj o nie lekarza prowadzącego.
Gdzie możesz się leczyć w ramach programu lekowego?
Do programu lekowego najczęściej kwalifikuje Cię lekarz w placówce, która realizuje dany program i ma zawartą umowę z NFZ. Jeśli masz już rozpoznanie, np. postawione przez lekarza POZ, może on wystawić Ci skierowanie do odpowiedniego specjalisty.
Jeśli nie leczysz się w placówce realizującej konkretny program, potrzebujesz skierowania od lekarza POZ lub lekarza specjalisty do ośrodka, który taki program prowadzi.
Pamiętaj, że samo rozpoznanie choroby nie wystarczy, aby rozpocząć leczenie w programie lekowym. Musisz spełnić kryteria kwalifikacji określone dla danego programu. Lekarz wyjaśni Ci, jakie wymagania obowiązują w Twojej sytuacji i jakie kroki należy podjąć, aby ubiegać się o leczenie.
Jak znaleźć placówkę, która realizuje program lekowy?
Informacje o placówkach realizujących programy lekowe w każdym województwie znajdziesz m.in. na stronach internetowych oddziałów wojewódzkich NFZ. Możesz też uzyskać je bezpośrednio od pracowników właściwego oddziału.
Udostępniamy również wyszukiwarkę, w której możesz sprawdzić placówki realizujące świadczenia. Po przejściu do wyszukiwarki „Gdzie się leczyć”, wybierz z listy „Inne” → „Programy lekowe”, a następnie uzupełnij pozostałe dane.
Znajdź najbliższą placówkę w portalu „Gdzie się leczyć”
Ważne! Nie każda placówka prowadzi każdy program lekowy. Przed wyborem ośrodka sprawdź, czy ma on umowę z NFZ na realizację programu, który Cię interesuje.
Zobacz też: Ośrodki realizujące programy lekowe – według województw
Czy możesz wybrać placówkę, w której będziesz leczony?
Tak, masz prawo wybrać placówkę, w której chcesz otrzymać świadczenie, pod warunkiem że realizuje ona dany program lekowy i ma zawartą umowę z NFZ.
Aktualny wykaz programów lekowych finansowanych przez NFZ oraz informacje o ich warunkach znajdziesz w wykazach refundowanych leków publikowanych przez Ministerstwo Zdrowia.
Z których programów lekowych korzysta najwięcej osób?
Programy lekowe obejmują różne choroby i terapie, dlatego liczba osób korzystających z poszczególnych programów jest różna.
W pierwszej połowie 2026 roku najwięcej osób leczono w ramach programów:
- B.70 – leczenie pacjentów z chorobami siatkówki – terapię otrzymało w nim prawie 67 tys. osób
- B.29 – leczenie chorych na stwardnienie rozsiane – z którego skorzystało ponad 28 tys. osób
- B.9 – leczenie chorych na raka piersi – z terapii skorzystało ponad 23 tys. osób
Trzy największe programy odpowiadały za leczenie około 38 proc. wszystkich pacjentów korzystających z programów lekowych w pierwszym półroczu 2026 r.
Zobacz też: Programy lekowe w liczbach – pacjenci i wartość refundacji
Nowoczesne terapie za ponad milion złotych na osobę
Czy wiesz, że…?
Koszt leczenia jednego pacjenta w programie lekowym NFZ może przekraczać nawet 6 mln zł.

W I półroczu 2026 roku niektóre nowoczesne terapie kosztowały ponad milion złotych na osobę:
- ponad 6,2 mln zł – leczenie rdzeniowego zaniku mięśni z zastosowaniem onasemnogenum abeparvovecum
- ponad 1,9 mln zł – leczenie ostrej białaczki limfoblastycznej z zastosowaniem tisagenlecleucelum
- blisko 1,4 mln zł – leczenie chorych na chłoniaki B komórkowe z zastosowaniem tisagenlecleucelum
- ponad 1,2 mln zł – leczenie chorych na wrodzoną ślepotę Lebera z zastosowaniem voretigene neparvovec.
– Leki stosowane w programach lekowych to często innowacyjne terapie, których opracowanie i produkcja wymagają ogromnych nakładów finansowych. Dzięki negocjacjom cen i warunków refundacji możliwe jest finansowanie tych kosztochłonnych terapii przez NFZ i zapewnienie bezpłatnego leczenia osobom spełniającym kryteria programu lekowego.
– wyjaśnia Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ.
Masz problem z leczeniem w ramach programu lekowego? Sprawdź, gdzie możesz się zwrócić
Jeśli masz wątpliwości dotyczące sposobu leczenia lub uważasz, że zostały naruszone Twoje prawa, ważne jest skierowanie sprawy do właściwej instytucji. Nie każdą kwestię może rozpatrzyć Narodowy Fundusz Zdrowia.
Do NFZ możesz zwrócić się w sprawach dotyczących realizacji świadczeń przez placówkę, np. gdy:
- odmówiono Ci zapisu do lekarza mimo dostępnych terminów
- nie wykonano zleconych badań
- zażądano od Ciebie zapłaty za świadczenie finansowane przez NFZ
- pojawiły się problemy z rejestracją
- lekarz nie przyjmował w godzinach, w których powinien.
Ważne! NFZ nie ocenia jednak decyzji medycznych podejmowanych przez lekarza. Przed złożeniem skargi warto więc upewnić się, czy dana sprawa rzeczywiście należy do kompetencji Funduszu.
Możesz zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta, jeśli sprawa dotyczy np. poszanowania Twojej godności, dostępu do dokumentacji medycznej lub odmowy udzielenia świadczenia.
Jeśli masz zastrzeżenia do sposobu leczenia lub zachowania lekarza, możesz zwrócić się do Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Lekarzy.
W przypadku zastrzeżeń dotyczących postępowania pielęgniarki lub położnej właściwy jest Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Pielęgniarek i Położnych.
Jeśli problem dotyczy naruszenia poufności lub niewłaściwego przetwarzania Twojej dokumentacji medycznej, możesz zwrócić się do Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Do kierownika lub dyrektora placówki możesz zgłosić zastrzeżenia dotyczące m.in.:
- zachowania personelu
- jakości udzielonych świadczeń
- organizacji pracy placówki, np. czasu oczekiwania na opis badania.
Wykaz programów lekowych NFZ [dane na 1 października 2026 r.]
Poniżej znajdziesz szczegółowy wykaz programów lekowych onkologicznych i nieonkologicznych dostępnych na dzień 1 października 2026 r. Aktualne informacje o refundacji sprawdzisz w obwieszczeniach Ministra Zdrowia.
Szczegółowy wykaz programów lekowych onkologicznych
Szczegółowy wykaz programów lekowych nieonkologicznych
Zobacz też: Aktualna lista programów lekowych – po każdym obwieszczeniu
Źródło: Narodowy Fundusz Zdrowia, „Poradnik Pacjenta”, 16-11-2026.
Tekst poradnika publikujemy bez zmian – dodaliśmy w nim tylko odnośniki do stron naszego serwisu. Ramki ze znakiem Programy Lekowe i linijki „Zobacz też” pochodzą od redakcji programylekowe.pl i nie są częścią poradnika. programylekowe.pl to serwis niezależny.
