programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.151 Leczenie chorych na hipofosfatemię sprzężoną z chromosomem X (XLH)

Zaburzenia przemian fosforu (E83.3) · choroby rzadkie

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • zaburzenia przemian fosforu (E83.3)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie – leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • burosumab
Szczegóły leków
Gdzie
24 ośrodki w 15 województwach
Pacjenci
85 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ) – liczby w kolejnych latach

Zmiany od 1 października 2026

  • Zmieniony tekst programu: kryteria kwalifikacji, badania i monitorowanie.

Zobacz, co dokładnie się zmieniło

O programie

Program jest przeznaczony dla dzieci od 1. roku życia, młodzieży i dorosłych z hipofosfatemią sprzężoną z chromosomem X, w skrócie XLH (E83.3). W programie stosuje się burosumab, a o kwalifikacji decyduje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.

Kto może się zakwalifikować:

  • osoby z XLH potwierdzoną mutacją w genie PHEX u chorego lub bliskiego krewnego,
  • osoby z niskim stężeniem fosforanów we krwi na czczo (u osób dotąd nieleczonych burosumabem) i prawidłowym stężeniem wapnia,
  • osoby bez ciężkiego zaburzenia czynności nerek i bez pierwotnej nadczynności przytarczyc; tydzień przed leczeniem odstawia się doustne fosforany i aktywne formy witaminy D,
  • dzieci od 1. roku życia i młodzież: z niezamkniętymi chrząstkami wzrostowymi i chorobą kości potwierdzoną w RTG (wynik co najmniej 2 w skali RSS, czyli skali ciężkości krzywicy),
  • dorośli (od 18 lat), gdy doustne fosforany i aktywna witamina D są nieskuteczne lub źle tolerowane, a u osób nieleczonych burosumabem przed 18. rokiem życia także przy silnym bólu kości (wynik powyżej 4 w skali bólu BPI) i pseudozłamaniach lub cechach znacznej osteomalacji (rozmiękania kości) w badaniach obrazowych.

U dzieci i młodzieży lek podaje się co 2 tygodnie, a u dorosłych co 4 tygodnie. Stężenie fosforanów sprawdza się często na początku leczenia, a większość badań co 6 miesięcy. Skuteczność ocenia się co 6 miesięcy u dzieci i młodzieży oraz co 12 miesięcy u dorosłych i na tej podstawie Zespół przedłuża leczenie. Po ukończeniu 18 lat leczenie można kontynuować, jeśli pacjent spełnia kryteria dla dorosłych.

Leczenie kończy się m.in. przy braku skuteczności (u dzieci ocenianej m.in. na podstawie stężenia fosforanów, fosfatazy alkalicznej i wyniku RSS, u dorosłych – stężenia fosforanów i sprawności fizycznej w skali WOMAC), ciężkich działaniach niepożądanych, nadwrażliwości na lek, w ciąży lub podczas karmienia piersią oraz przy braku współpracy pacjenta.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (2) · lubelskie (1) · lubuskie (1) · łódzkie (2) · małopolskie (2) · mazowieckie (5) · opolskie (1) · podkarpackie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · śląskie (2) · warmińsko-mazurskie (2) · wielkopolskie (1) · zachodniopomorskie (1)

Pokaż pozostałe 16 ośrodków

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.

Substancja czynnaLeki (nazwy handlowe)
BurosumabCrysvita (streszczenie EMA)

Najczęstsze pytania o program B.151

Kto może być leczony w programie lekowym B.151?

Program B.151 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia przemian fosforu (E83.3), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.151?

W programie B.151 stosuje się: burosumab. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.151?

Program B.151 realizuje 24 ośrodki w 15 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Kraków, Łódź, Olsztyn, Białystok, Bydgoszcz. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.151?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.

Co się zmieniło w programie B.151 od 1 października 2026?

Zmieniony tekst programu: kryteria kwalifikacji, badania i monitorowanie. Szczegóły zmian, punkt po punkcie, są na stronie zmian programu.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.151?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 16.09.2026 (wykaz obowiązujący od 1 października 2026). Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 16.09.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

Muszą zostać spełnione łącznie kryteria ogólne (1.1.) oraz kryteria szczegółowe (1.2 lub 1.3) dla poszczególnej grupy wiekowej.

1.1.Ogólne kryteria kwalifikacji:

1)rozpoznanie hipofosfatemii sprzężonej z chromosomem X (XLH) potwierdzone obecnością mutacji w genie PHEX u chorego lub bezpośrednio spokrewnionego członka rodziny, z którym związane jest dziedziczenie sprzężone z chromosomem X;

2)stężenie fosforanów w surowicy na czczo poniżej zakresu prawidłowego, odpowiedniego dla wieku (dotyczy pacjentów nieleczonych burosumabem);

3)przerwanie stosowania doustnych fosforanów i aktywnych analogów witaminy D na 1 tydzień przed rozpoczęciem leczenia burosumabem;

4)wykluczenie ciężkiego zaburzenia czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek;

5)wykluczenie pierwotnej nadczynności przytarczyc;

6)brak przeciwskazań do terapii określonych w aktualnej Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL);

7)poziom wapnia w surowicy zgodnie z normami skorygowanymi względem wieku.

1.2.Dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzież:

1)dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzież, u której nie nastąpiło zamknięcie płytki wzrostowej (chrząstki nasadowej);

2)radiologicznie potwierdzona choroba kości (RSS ≥2).

1.3.Dorośli:

1)wiek ≥18 r.ż.;

2)obecne uporczywe (przewlekłe) oraz wyniszczające kliniczne objawy choroby w wyniku przewlekłej hipofosfatemii (definiowane jako obecność bólu szkieletowego związanego z XLH tj. wynik >4 w skali BPI „najgorszy ból” w ostatnich 7 dniach) (dotyczy pacjentów nieleczonych burosumabem przed 18 r. ż.);

3)chorzy u których doustne fosforany i aktywna witamina D nie mogą być zastosowane ze względu na nietolerancję lub niewystarczającą skuteczność;

4)chorzy, u których stwierdza się obecność pseudozłamań i/lub cech znacznej osteomalacji w badaniu obrazowym (dotyczy pacjentów nieleczonych burosumabem przed 18 r. ż.);

Ponadto do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci wymagający kontynuacji leczenia, którzy byli leczeni dotychczas w ramach innego sposobu finansowania terapii, z wyjątkiem trwających badań klinicznych pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy w przypadku dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży oraz co 12 miesięcy w przypadku dorosłych odbywa się, w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

3.1.Wspólne kryteria wyłączenia:

1)wystąpienie chorób lub stanów, które w opinii Zespołu Koordynacyjnego lub lekarza prowadzącego uniemożliwiają dalsze prowadzenie leczenia;

2)wystąpienie działań niepożądanych uniemożliwiających kontynuację leczenia zgodnie z decyzją Zespołu Koordynacyjnego lub lekarza prowadzącego;

3)wystąpienie nadwrażliwości na lek lub substancję pomocniczą uniemożliwiające kontynuację leczenia;

4)wystąpienie zagrażającej życiu albo nieakceptowalnej toksyczności pomimo zastosowania adekwatnego postępowania;

5)okres ciąży lub karmienia piersią;

6)brak współpracy lub nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich ze strony świadczeniobiorcy lub jego prawnych opiekunów, w tym zwłaszcza dotyczących okresowych badań kontrolnych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo leczenia ze strony świadczeniobiorcy.

3.2.Dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzież:

1)ukończenie przez chorego 18 r.ż.;

2)brak skuteczności ocenianej przez Zespół Koordynacyjny zgodnie z harmonogramem monitorowania skuteczności leczenia pacjenta rozumianej jako niespełnienie jednego z następujących kryteriów ocenianych co 6 miesięcy leczenia:

a)brak normalizacji stężenia fosforanów w dwóch kolejnych oznaczeniach lub podwyższenie stężenia fosforanów <30% w stosunku do wartości początkowych (w warunkach, w których osiągnięto maksymalną zalecaną dawkę)

oraz

brak normalizacji stężenia TmP/GFR przy dwóch kolejnych oznaczeniach lub podwyższenie stężenia TmP/GFR o <30% w stosunku do wartości początkowych,

b)brak dynamiki (trendu) normalizacji poziomu fosfatazy alkalicznej (ALP) przy dwóch kolejnych oznaczeniach lub dwukrotne podwyższenie granicy normy poziomu ALP w stosunku do wartości początkowych (z wyłączeniem sytuacji, które fizjologicznie lub patologicznie podwyższają poziom ALP);

3)brak skuteczności ocenianej przez Zespół Koordynacyjny zgodnie z harmonogramem monitorowania skuteczności leczenia pacjenta rozumianej jako niespełnienie jednego z następujących kryteriów ocenianych w 12-tym miesiącu leczenia:

a)brak poprawy całkowitego wyniku RSS o ≥ 0,5 pkt. w 12 mies. względem wartości początkowych (momentu rozpoczęcia leczenia),

b)brak utrzymania wyniku RSS osiągniętego w czasie 12 mies. Leczenia.

3.3.Dorośli:

1)brak normalizacji stężenia fosforanów po 12 miesiącach leczenia w stosunku do wartości początkowych lub brak utrzymywania stężenia fosforanów w zakresie normy przy kolejnych oznaczeniach (w warunkach, w których osiągnięto maksymalną zalecaną dawkę burosumabu) lub

2)brak poprawy wyniku funkcjonowania fizycznego w skali WOMAC po 12 miesiącach leczenia w stosunku do wartości początkowych.

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy w przypadku dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży oraz co 12 miesięcy w przypadku dorosłych, decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii.

W przypadku ukończenia przez pacjenta 18 r. ż., możliwa jest kontynuacja terapii po spełnieniu kryteriów kwalifikacji określonych w pkt. 1.1 oraz 1.3 oraz wykluczeniu kryteriów określonych w pkt. 3.1 oraz 3.3.

Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

Sposób podawania oraz ewentualne czasowe wstrzymania leczenia, prowadzone zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL).

Dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzież

Zalecana początkowa dawka burosumabu wynosi 0,8mg/kg masy ciała (dawkę należy zaokrąglać do najbliższej wielokrotności 10 mg) podawana co 2 tygodnie.

Dawka maksymalna wynosi 90 mg.

Dorośli

Zalecana dawka początkowa burosumabu u osób dorosłych to 1,0 mg/kg masy ciała, zaokrąglane do najbliższej wielokrotności 10 mg do maksymalnej dawki 90 mg, podawane co 4 tygodnie.

Dopuszczalne jest zmniejszenie wymienionych poniżej dawek zgodnie z aktualną ChPL.

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania przy kwalifikacji

1)dostępny w dokumentacji medycznej wynik potwierdzający obecność mutacji w genie PHEX chorego lub bezpośrednio spokrewnionego członka rodziny, z którym związane jest dziedziczenie sprzężone z chromosomem X;

2)oznaczenie stężenia fosforanów w surowicy;

3)oznaczenie stężenia wapnia w surowicy;

4)oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy;

5)oznaczenie stężenia fosfatazy alkalicznej w surowicy;

6)oznaczenie stężenia parathormonu w surowicy;

7)oznaczenie stężenia fosforanów w moczu;

8)oznaczenie stężenia wapnia w moczu;

9)oznaczenie stężenia kreatyniny w moczu

10)oznaczenie wartości wskaźnika TmP/GFR;

11)oznaczenie wartości wskaźnika Ca/kreatynina;

12)badanie RTG kośćca;

13)badanie USG nerek;

14)ocena ciężkości krzywicy na podstawie skali RSS (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży);

15)ocena nasilenia bólu w skali BPI w ostatnich 7 dniach (dotyczy dorosłych);

16)ocena funkcjonowania fizycznego w skali WOMAC (dotyczy dorosłych).

Monitorowanie leczenia

1)oznaczenie stężenia fosforanów w surowicy;

2)oznaczenie stężenia wapnia w surowicy;

3)oznaczenie stężenia kreatyniny w surowicy;

4)oznaczenie stężenia fosfatazy alkalicznej w surowicy (ALP)

5)oznaczenie stężenia parathormonu w surowicy;

6)oznaczenie stężenia fosforanów w moczu;

7)oznaczenie stężenia wapnia w moczu;

8)oznaczenie stężenia kreatyniny w moczu;

9)oznaczenie wartości wskaźnika TmP/GFR;

10)oznaczenie wartości wskaźnika Ca/kreatynina;

11)badanie RTG stawów kolanowych i obu nadgarstków w celu oceny ciężkości krzywicy na podstawie skali RSS (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży);

12)badanie USG nerek;

13)ocena funkcjonowania fizycznego w skali WOMAC (dotyczy dorosłych).

14)ocena nasilenia bólu w skali BPI u pacjentów dorosłych.

Badania wykonuje się:

1)co 2 tygodnie w przypadku stężenia fosforanów w surowicy w ciągu pierwszego miesiąca (po okresie miesiąca leczenia co 4 tygodnie przez kolejne 2 miesiące, a następnie wg potrzeb);

2)co 6 miesięcy w przypadku pozostałych badań (z wyłączeniem badania RTG stawów kolanowych i obu nadgarstków, USG nerek oraz fosfatazy alkalicznej (ALP) w surowicy (dotyczy dzieci w wieku 1-2 lat) i stężenia fosforanów oraz wapnia w moczu);

3)co 3 miesiące w przypadku fosfatazy alkalicznej w surowicy (dotyczy dzieci w wieku 1-2 lat) oraz w przypadku stężenia fosforanów i wapnia w moczu;

4)co 6 miesięcy przez pierwszych 12 miesięcy terapii, a następnie co roku w przypadku USG nerek;

5)co 12 miesięcy ocena funkcjonowania fizycznego w skali WOMAC (dotyczy dorosłych).

6)co 6 miesięcy w przypadku nasilenia bólu w skali BPI u pacjentów dorosłych.

Weryfikacja skuteczności leczenia odbywa się w oparciu o w/w kryteria oraz ocenę stanu klinicznego pacjenta dokonywaną przez Zespół Koordynacyjny.

Dane gromadzone są w systemie monitorowania programów lekowych i analizowane przez Zespół Koordynacyjny, który podsumowuje wyniki leczenia w programie lekowym na koniec każdego roku.

Monitorowanie skuteczności i bezpieczeństwa

Wskaźniki efektywności mierzone co 6 miesięcy w przypadku dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży oraz co 12 miesięcy w przypadku dorosłych:

1)normalizacja stężenia fosforanów przy dwóch kolejnych oznaczeniach (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży);

2)normalizacja stężenia fosforanów po pierwszych 12 miesiącach oraz utrzymywanie stężenia fosforanów w zakresie normy przy kolejnych oznaczeniach (dotyczy dorosłych);

3)poprawa wyniku w skali WOMAC (dotyczy dorosłych);

4)normalizacji stężenia TmP/GFR przy dwóch kolejnych oznaczeniach (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży);

5)dynamika (trend) normalizacji poziomu fosfatazy alkalicznej (ALP) przy dwóch kolejnych oznaczeniach (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży);

6)poprawa całkowitego wyniku RSS względem wartości początkowych (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży);

7)utrzymanie wyniku RSS osiągniętego w czasie 12 mies. Leczenia (dotyczy dzieci w wieku ≥1 r.ż. oraz młodzieży).

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ);

2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez Oddział Wojewódzki NFZ z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników skuteczności terapii zawartych w punkcie 3;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ (informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ).

Zgłoś się do programu B.151

Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

  1. Twoje dane

    Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

  2. O Tobie

    Płeć*
  3. Zgody

    Pokaż szczegóły zgód

    1. Zgoda na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym danych o zdrowiu, w celu oceny, czy mogę skorzystać z programu lekowego lub badania klinicznego.

    2. Zgoda na kontakt e-mailowy w tej sprawie (a jeśli podam numer telefonu – także telefoniczny), również w sprawie badania klinicznego, które może być dla mnie odpowiednie.

    Więcej: polityka prywatności.

Pola oznaczone * są wymagane.

Program B.151 – bezpłatnieZgłoś się