programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.19 Leczenie niskorosłych osób z somatotropinową niedoczynnością przysadki w okresie wzrastania

Niedoczynność i inne zaburzenia przysadki (E23) · endokrynologia

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • niedoczynność i inne zaburzenia przysadki (E23)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie – leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • somatrogon
  • somatropina
Szczegóły leków
Gdzie
20 ośrodków w 15 województwach
Pacjenci
6 233 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ) – liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy leczenia niskorosłych osób w okresie wzrastania z niedoborem hormonu wzrostu spowodowanym niedoczynnością przysadki (E23). Obejmuje leczenie hormonem wzrostu: somatropiną lub somatrogonem. Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu, a w stanach zagrożenia życia z powodu nawracającej hipoglikemii (niskiego cukru we krwi) u noworodków lub niemowląt kwalifikacja następuje niezwłocznie.

Kto może się zakwalifikować:

  • dzieci z niskim wzrostem, poniżej 3. centyla dla płci i wieku (z wyjątkami, np. przy niedoborze kilku hormonów przysadki),
  • dzieci z opóźnionym wiekiem kostnym,
  • dzieci z obniżonym wydzielaniem hormonu wzrostu w dwóch testach (w niektórych sytuacjach wystarcza jeden test),
  • dzieci, u których wykluczono inne przyczyny niskiego wzrostu,
  • niemowlęta i małe dzieci z nawracającą hipoglikemią po wykluczeniu innych jej przyczyn,
  • przy leczeniu somatrogonem dzieci w wieku 3 lat i starsze.

Somatropinę podaje się codziennie wieczorem, a somatrogon raz w tygodniu we wstrzyknięciu podskórnym. Badania kontrolne wykonuje się po 90 dniach, następnie co 180 dni (m.in. pomiary wzrostu, badania krwi) i co 365 dni (m.in. RTG ręki). Skuteczność ocenia się co 6 miesięcy.

Leczenie kończy się m.in. przy przyroście wzrostu poniżej 2 cm na rok, osiągnięciu wieku kostnego powyżej 14 lat u dziewczynki i 16 lat u chłopca, chorobie rozrostowej, złuszczeniu głowy kości udowej, ciąży lub braku współpracy.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (2) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (1) · mazowieckie (4) · opolskie (1) · podkarpackie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · śląskie (2) · świętokrzyskie (1) · warmińsko-mazurskie (1) · wielkopolskie (1) · zachodniopomorskie (1)

Pokaż pozostałe 12 ośrodków

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.

Najczęstsze pytania o program B.19

Kto może być leczony w programie lekowym B.19?

Program B.19 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: niedoczynność i inne zaburzenia przysadki (E23), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.19?

W programie B.19 stosuje się: somatrogon, somatropina. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.19?

Program B.19 realizuje 20 ośrodków w 15 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Dziekanów Leśny, Gdańsk, Katowice. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.19?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.19?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

1)nawracające stany hipoglikemii w okresie niemowlęcym i/lub poniemowlęcym (po wykluczeniu częstych przyczyn hipoglikemii oraz wykluczeniu hiperinsulinizmu wrodzonego i pierwotnego niedoboru glikokortykosteroidów), szczególnie u dzieci ze współistniejącymi wadami linii pośrodkowej ciała, przede wszystkim w obrębie twarzo-czaszki;

2)niskorosłość, tj. wysokość ciała poniżej 3 centyla dla płci i wieku, na siatkach centylowych dla populacji dzieci polskich (nie dotyczy dzieci z wielohormonalną niedoczynnością przysadki (WNP) oraz dzieci z udokumentowanymi mutacjami związanymi z niedoborem hormonu wzrostu (SNP) oraz dzieci, u których terapię rozpoczęto w okresie niemowlęcym lub poniemowlęcym i dzieci po terapii chorób rozrostowych);

3)opóźniony wiek kostny, oceniany metodą Greulich'a-Pyle;

4)wykluczenie innych, aniżeli SNP, przyczyn niskorosłości lub wyrównanie tych chorób (np. niedokrwistość, niedoczynność tarczycy, zaburzenia wchłaniania i trawienia jelitowego, itp.);

5)obniżony wyrzut hormonu wzrostu (poniżej 10 ng/ml) w dwóch, niezależnych testach stymulacji sekrecji tego hormonu, a w przypadku dzieci z wielohormonalną niedoczynnością przysadki oraz dzieci z udokumentowanymi mutacjami związanymi z niedoborem hormonu wzrostu jednego testu, (z uwagi na ryzyko powikłań testy te można wykonywać jedynie u dzieci powyżej 2 roku życia, a test insulinowy po ukończeniu 5 roku życia);

6)wiek 3 lata i powyżej w przypadku terapii Somatrogonem;

Do programu mogą być także włączeni pacjenci leczeni hormonem wzrostu z innych źródeł, które przy przyjęciu terapii spełniały kryteria kwalifikacji do programu.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. W przypadku stanów zagrożenia życia w następstwie trudnych do opanowania, nawracających stanów hipoglikemii u noworodków lub niemowląt, świadczeniobiorca kwalifikowany jest do terapii niezwłocznie po jego zgłoszeniu.

W programie lekowym finansuje się leczenie niskorosłych osób z somatotropinową niewydolnością przysadki substancjami:

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

1)złuszczenie głowy kości udowej;

2)ujawnienie lub wznowa choroby rozrostowej;

3)niezadowalający efekt leczenia hormonem wzrostu, tj. przyrost wysokości ciała poniżej 2 cm/rok;

4)osiągnięcie wieku kostnego:

a)powyżej 14 lat przez dziewczynkę,

b)powyżej 16 lat przez chłopca.

5)wystąpienie chorób lub stanów, które w opinii lekarza prowadzącego lub Zespołu koordynacyjnego uniemożliwiają dalsze prowadzenie leczenia;

6)okres ciąży lub karmienia piersią;

7)brak współpracy lub nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich, w tym zwłaszcza dotyczących okresowych badań kontrolnych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo leczenia ze strony świadczeniobiorcy lub jego prawnych opiekunów;

8)o wyłączeniu z programu lekowego z powodu braku skuteczności proponowanej terapii, objawów niepożądanych lub powikłań, lekarz prowadzący każdorazowo informuje Zespół Koordynacyjny, na podstawie dokonywanych co 6 miesięcy (±7 dni) wpisów do elektronicznego systemu monitorowania programów lekowych dostępnego za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez Oddział Wojewódzki NFZ, dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowanej terapii, uwzględniając przede wszystkim:

a)długość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała w przypadku niemowląt;

b)pomiary antropometryczne: wysokość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała, tempo wzrastania (w cm/rok) oraz BMI u pozostałych dzieci;

c)stężenie IGF-I i IGFBP3, z określeniem proporcji stężeń obu tych związków (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków);

Pozostałe zasady programuCzęść programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia.

1.Somatotropinum;

2.Somatrogon.

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

Kryteria czasowego wyłączenia z programuCzęść programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia.

1)utrzymywanie się ponadnormatywnych stężeń IGF-I, pomimo zmniejszenia dawki hormonu wzrostu;

2)objawy pseudo – tumor cerebri (do wykluczenia organicznych uwarunkowań stwierdzanych objawów);

3)źle wyrównana cukrzyca.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

1)Somatotropina podawana codziennie, wieczorem, w dawce: 0,1–0,33 mg (0,3–1,0 IU)/kg m.c./tydzień.1

2)Somatrogon podawany 1 x tydzień w iniekcjach podskórnych, zalecana dawka: 0,66 mg/kg;

Szczegóły dotyczące sposobu podawania, ewentualnego czasowego wstrzymania leczenia oraz ewentualnego zmniejszania dawki leku zgodnie z aktualnymi ChPL odpowiednich leku.

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania przy kwalifikacji

1)u niemowląt i dzieci w okresie poniemowlęcym z nawracającymi stanami hipoglikemii:

a)długość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała,

b)USG przezciemiączkowe lub obrazowanie OUN za pomocą MRI lub TK z kontrastem,

c)co najmniej 5 – krotny pomiar stężenia hormonu wzrostu, optymalnie we śnie (stężenia GH ≥10 ng/ml nie stanowią przy tym podstawy do odstąpienia od terapii hormonem wzrostu),

d)stężenie IGF-I i IGFBP3, (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków),

e)kilkukrotny pomiar glikemii, po kilkugodzinnej przerwie od ostatniego posiłku,

f)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb;

2)u pozostałych pacjentów — pomiary antropometryczne: wysokość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała, tempo wzrastania (w cm/rok) oraz BMI;

3)dojrzałość płciowa na podstawie skali Tannera;

4)stężenia hormonu wzrostu w dwóch niezależnych testach stymulacji sekrecji tego hormonu;

5)stężenie IGF-1 i IGFBP3, z określeniem proporcji stężeń obu tych związków; (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków);

6)RTG śródręcza i nadgarstka ręki niedominującej, z bliższą przynasadą kości przedramienia;

7)MRI lub TK z kontrastem OUN, ze szczególnym uwzględnieniem okolicy podwzgórzowo-przysadkowej;

8)jonogram surowicy krwi (co najmniej stężenie Na+ i Ca++ całkowitego i zjonizowanego);

9)morfologia krwi, z rozmazem;

10)ocena przemian węglowodanowych: stężenie glukozy na czczo i odsetek hemoglobiny glikowanej (HbA1c) lub test doustnego obciążenia glukozą (OGTT), z oceną glikemii i insulinemii;

11)ocena przemian lipidowych: stężenia triglicerydów, całkowitego cholesterolu oraz frakcji HDL- i LDL-cholesterolu;

12)ocena czynności wątroby: AIAT i AspAT;

13)ocena czynności tarczycy: TSH, fT4, fT3;

14)stężenie kortyzolu w godzinach rannych i wieczornych;

15)stężenie 25OH wit. D;

16)p/ciała przeciw transglutaminazie tkankowej (anty – tGT) w klasie IGA;

17)konsultacja okulistyczna, z oceną dna oka;

18)test stymulacji wydzielania gonadotropin (w uzasadnionych przypadkach);

19)konsultacja hematoonkologa dziecięcego — dotyczy dzieci po terapii chorób rozrostowych;

20)konsultacja neurologa dziecięcego i neurochirurgiczna w przypadku uprzednich zabiegów neurochirurgicznych, przede wszystkim z powodu uprzednich procesów rozrostowych w obrębie OUN;

21)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb, np. etiologii SNP/WNP.

Badania wykonywane według standardów diagnozowania świadczeniobiorców z somatotropinową lub wielohormonalną niedoczynnością przysadki (SNP/WNP).

Monitorowanie leczenia

2.1.Po 90 dniach od rozpoczęcia terapii:

1)niemowlęta i dzieci w okresie poniemowlęcym z nawracającymi stanami hipoglikemii:

a)ocena czy ustąpiły stany hipoglikemii,

b)długość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała,

c)stężenie IGF-I i IGFBP3, z określeniem proporcji stężeń obu tych związków (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków) (w przypadku stosowania hormonu wzrostu o przedłużonym działaniu zaleca się ocenę stężenia IGF-1 po 4-5 dniach od podania ostatniej dawki),

d)kilkukrotny pomiar glikemii, po kilkugodzinnej przerwie od ostatniego posiłku, odsetek glikowanej hemoglobiny (HbA1c),

e)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb;

2)u pozostałych pacjentów — pomiary antropometryczne: wysokość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała, tempo wzrastania (w cm/rok) oraz BMI;

3)pomiar stężenia IGF-1 i stężenia IGFBP3, z określeniem proporcji stężeń obu tych związków (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków) (w przypadku stosowania hormonu wzrostu o przedłużonym działaniu zaleca się ocenę stężenia IGF-1 po 4-5 dniach od podania ostatniej dawki);

4)glikemia na czczo i odsetek hemoglobiny glikowanej (HbA1c);

5)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb;

6)dojrzałość płciowa na podstawie skali Tannera.

2.2.Co 180 dni:

1)pomiary antropometryczne: wysokość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała, tempo wzrastania (w cm/rok) oraz BMI;

2)dojrzałość płciowa na podstawie skali Tannera;

3)pomiar stężenia glukozy we krwi z pomiarem odsetka glikowanej hemoglobiny HbA1C lub co 365 dni test obciążenia glukozą z pomiarem glikemii i insulinemii;

4)pomiar stężenia TSH i fT4;

5)pomiar stężenia IGF-1 i stężenia IGFBP3, z określeniem proporcji stężeń obu tych związków (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków) (w przypadku stosowania hormonu wzrosu o przedłużonym działaniu zaleca się ocenę stężenia IGF-1 po 4-5 dniach od podania ostatniej dawki);

6)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb.

2.3.Co 365 dni:

1)RTG śródręcza i nadgarstka ręki niedominującej z bliższą przynasadą kości przedramienia (do oceny wieku kostnego);

2)jonogram surowicy krwi (co najmniej stężenie Na+ i Ca++ całkowitego i zjonizowanego);

3)ocena przemian lipidowych: stężenia triglicerydów, całkowitego cholesterolu oraz frakcji HDL- i LDL-cholesterolu;

4)ocena czynności wątroby: AIAT i AspAT;

5)stężenie 25(OH) wit. D (w uzasadnionych przypadkach);

6)konsultacja okulistyczna, z oceną dna oka (w uzasadnionych przypadkach);

7)morfologia krwi z rozmazem;

8)inne konsultacje i badania w zależności od potrzeb.

2.4.Badania po zakończeniu terapii hormonem wzrostu promującej wzrastanie:

1)co najmniej miesiąc po zakończeniu terapii test stymulacji wydzielania GH insuliną lub innym powszechnie uznanym stymulatorem sekrecji tego hormonu (5 lub więcej pomiarów stężeń GH) przed przekazaniem świadczeniobiorców pod opiekę jednostki endokrynologicznej zajmującej się leczeniem osób dorosłych w przypadku stężeń hormonu wzrostu <3 ng/ml).

Badania są wykonywane według standardów diagnozowania świadczeniobiorców z somatotropinową lub wielohormonalną niedoczynnością przysadki (SNP/WNP).

Monitorowanie skuteczności leczenia

Zespół Koordynacyjny lub lekarz prowadzący co 6 miesięcy (±7 dni), na podstawie ww. badań w celu monitorowania skuteczności leczenia określa dla indywidualnego pacjenta wskaźniki odpowiedzi na leczenie:

1)długość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała w przypadku niemowląt;

2)pomiary antropometryczne: wysokość (z określeniem centyla i SDS) i masa ciała, tempo wzrastania (w cm/rok) oraz BMI u pozostałych dzieci;

3)stężenie IGF-I i IGFBP3, z określeniem proporcji stężeń obu tych związków (należy podać normę laboratorium, w którym mierzono stężenie tych związków);

4)działania niepożądane i bezpieczeństwo stosowania.

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ);

2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez Oddział Wojewódzki NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników skuteczności terapii zawartych w punkcie 3;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.

Zgłoś się do programu B.19

Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

  1. Twoje dane

    Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

  2. O Tobie

    Płeć*
  3. Zgody

    Pokaż szczegóły zgód

    1. Zgoda na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym danych o zdrowiu, w celu oceny, czy mogę skorzystać z programu lekowego lub badania klinicznego.

    2. Zgoda na kontakt e-mailowy w tej sprawie (a jeśli podam numer telefonu – także telefoniczny), również w sprawie badania klinicznego, które może być dla mnie odpowiednie.

    Więcej: polityka prywatności.

Pola oznaczone * są wymagane.

Program B.19 – bezpłatnieZgłoś się