O programie
Program dotyczy leczenia niskiego wzrostu u dzieci z zespołem Turnera (Q96). Obejmuje leczenie hormonem wzrostu (somatotropiną), a do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu powoływany przez Prezesa NFZ.
Kto może się zakwalifikować:
- dzieci z cechami zespołu Turnera, potwierdzonymi konsultacją genetyczną i dodatnim wynikiem badania kariotypu (badania chromosomów),
- wysokość ciała poniżej 3 centyla dla wieku na siatkach centylowych dla dziewcząt polskich,
- wolne tempo wzrastania, ocenione po co najmniej 6 miesiącach obserwacji w ośrodku leczącym hormonem wzrostu,
- opóźniony wiek kostny,
- wykluczenie innych przyczyn niskiego wzrostu, np. niedokrwistości, niedoczynności tarczycy lub zaburzeń wchłaniania.
Somatotropina jest podawana codziennie wieczorem. Przed leczeniem bada się stężenie IGF-1, a w trakcie leczenia wykonuje się je po 90 dniach i co rok. Co 180 dni bada się m.in. glukozę, hormony tarczycy i elektrolity, a co rok wykonuje się RTG ręki do oceny wieku kostnego oraz potrzebne konsultacje specjalistyczne.
Leczenie kończy się m.in. po osiągnięciu wzrostu co najmniej 158 cm, po zakończeniu wzrastania lub osiągnięciu wieku kostnego powyżej 14 lat, przy przyroście wzrostu poniżej 3 cm na rok albo w razie wystąpienia cukrzycy lub niektórych powikłań.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (2) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (1) · mazowieckie (3) · podkarpackie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · śląskie (2) · świętokrzyskie (1) · wielkopolskie (1) · zachodniopomorskie (1)
- Klinika pediatrii i nefrologiiul. Waszyngtona 17, 15-274 Białystokbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Oddział pediatrii, endokrynologii i diabetologiiul. Chodkiewicza 44, 85-667 Bydgoszczbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyków 16, 40-752 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Artwińskiego 1, 25-734 Kielcebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. prof. Antoniego Gębali 6, 20-093 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 9 ośrodków
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów10 osób oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Unii Lubelskiej 1, 71-252 Szczecinbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. św. Józefa 53-59, 87-100 Toruńbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Marcina Kasprzaka 17 a, 01-211 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- Poradnia urologicznaul. Williama Heerleina Lindleya 4, 02-005 Warszawa
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. 3 Maja 13-15, 41-800 Zabrzebrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Somatropina | Genotropin 12, Genotropin 5, Omnitrope (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.42
Kto może być leczony w programie lekowym B.42?
Program B.42 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zespół Turnera (Q96), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.42?
W programie B.42 stosuje się: somatropina. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.42?
Program B.42 realizuje 17 ośrodków w 13 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kielce. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.42?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.42?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
1)stygmaty Zespołu Turnera;
2)niskorosłość, tj. wysokość ciała poniżej 3 centyla dla wieku, na siatkach centylowych dla populacji dziewcząt polskich;
3)upośledzone tempo wzrastania, poniżej -1 SD w odniesieniu do tempa wzrastania populacji dziewcząt polskich (wymagany co najmniej 6. miesięczny okres obserwacji w ośrodku uprawnionym do terapii hormonem wzrostu), z określeniem przewidywanego wzrostu ostatecznego metodą Baley- Pineau;
4)opóźniony wiek kostny, oceniany metodą Greulich'a-Pyle;
5)wykluczenie innych, aniżeli ZT, przyczyn niskorosłości (niedokrwistość, niedoczynność tarczycy, zaburzenia wchłaniania i trawienia jelitowego, obciążenia dotyczące przebiegu ciąży i porodu, itp.);
6)inne nieprawidłowości, szczególnie nieprawidłowości anatomiczne układu sercowonaczyniowego i moczowo-płciowego;
7)konsultacja genetyczna, potwierdzona dodatnim wynikiem badania kariotypu.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
1)wystąpienie objawów złuszczenia głowy kości udowej;
2)wystąpienie objawów pseudo-tumor cerebri;
3)wystąpienie lub ujawnienie się cukrzycy;
4)ujawnienie lub wznowa choroby rozrostowej;
5)osiągnięcie przez świadczeniobiorcę niewyróżniającej wysokości ciała, tj. wysokości ciała równej lub większej niż 158 cm;
6)zakończenie procesów wzrastania (brak przyrostu wysokości ciała między dwiema kolejnymi wizytami przeprowadzonymi w odstępach 6 miesięcznych);
7)niezadowalający efekt leczenia, tj. przyrost wysokości ciała świadczeniobiorcy leczonego hormonem wzrostu poniżej 3 cm na rok;
8)osiągnięcie wieku kostnego powyżej 14 lat.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Somatotropina podawana codziennie wieczorem w dawce: 0,33 - 0,47 mg (1,0-1,4 IU)/kg m.c. /tydzień.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji
Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać pomiar stężenia IGF-1.
Badania laboratoryjne wykonywane według standardów diagnozowania świadczeniobiorców z zespołem Turnera (ZT).
Monitorowanie leczenia
2.1 Po 90 dniach
1)pomiar stężenia IGF-1.
2.2 Co 180 dni
1)pomiar stężenia glukozy we krwi i odsetka glikowanej hemoglobiny HbA1C
lub co 365 dni:
2)test obciążenia glukozą z pomiarem glikemii i insulinemii.
2.3 Co 180 dni
1)pomiar stężenia glukozy we krwi;
2)pomiar stężenia TSH;
3)pomiar stężenia fT4;
4)jonogram w surowicy krwi.
2.4 Co 365 dni
1)konsultacja przez ginekologa zajmującego się dziećmi (dotyczy przede wszystkim dziewcząt powyżej 10 roku życia);
2)konsultacja kardiologiczna, USG serca (dotyczy dzieci z wadami układu sercowo-naczyniowego);
3)konsultacja nefrologiczna; konsultacja urologiczna; USG jamy brzusznej; badanie ogólne i posiew moczu (dzieci z wadami układu moczowo-płciowego);
4)pomiar stężenia IGF-1;
5)RTG śródręcza z bliższą przynasadą kości przedramienia (do oceny wieku kostnego);
6)przy podejrzeniu złuszczenia głowy kości udowej:
a)konsultacja ortopedyczna;
b)RTG lub USG stawów biodrowych, poszerzone o TK lub MRI stawów biodrowych;
7)w przypadku wystąpienia objawów pseudo tumor cerebri:
a)konsultacja okulistyczna;
b)konsultacja neurologiczna;
c)obrazowanie ośrodkowego układu nerwowego (TK z kontrastem lub MRI).
Badania wykonywane według standardów monitorowania terapii hormonem wzrostu świadczeniobiorców z ZT.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgłoś się do programu B.42
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.