programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.21 Leczenie ciężkich wrodzonych hiperhomocysteinemii

Zaburzenia przemian aminokwasów zawierających siarkę (E72.1) · choroby rzadkie

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • zaburzenia przemian aminokwasów zawierających siarkę (E72.1)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie – leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • betaine anhydrous
Szczegóły leków
Gdzie
9 ośrodków w 6 województwach
Pacjenci
25 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ) – liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy ciężkich wrodzonych hiperhomocysteinemii, czyli dziedzicznych zaburzeń, w których we krwi występuje bardzo wysoki poziom homocysteiny (ICD-10: E72.1). Obejmuje leczenie betainą bezwodną. Kwalifikacji dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.

Kto może się zakwalifikować:

  • osoby z niedoborem enzymu CBS lub MTHFR albo z niektórymi zaburzeniami przemian kobalaminy (typy cbl C, D, E, F, G);
  • poziom homocysteiny we krwi powyżej 50 µmol/l i nieprawidłowy poziom metioniny;
  • wcześniej wykluczony niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego;
  • w homocystynurii klasycznej (niedobór CBS): brak odpowiedzi na próbne podawanie witaminy B6;
  • przy niejednoznacznych wynikach: potwierdzenie rozpoznania dodatkowym badaniem, np. analizą DNA.

Lek przyjmuje się doustnie, dwa razy na dobę. Co 180 dni wykonuje się badania kontrolne, m.in. poziom homocysteiny i metioniny, morfologię krwi, badanie psychologiczne oraz konsultację neurologiczną i dietetyczną. Co 6 miesięcy Zespół Koordynacyjny ocenia skuteczność leczenia.

Leczenie kończy się m.in. przy nadwrażliwości na betainę, dodatnim wyniku testu z witaminą B6, poważnych działaniach niepożądanych, nieskuteczności leczenia, ciąży lub karmieniu piersią.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: małopolskie (2) · mazowieckie (3) · podkarpackie (1) · pomorskie (1) · wielkopolskie (1) · zachodniopomorskie (1)

Pokaż pozostałe 1 ośrodek

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.

Substancja czynnaLeki (nazwy handlowe)
Betaine anhydrousCystadane (streszczenie EMA)

Najczęstsze pytania o program B.21

Kto może być leczony w programie lekowym B.21?

Program B.21 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia przemian aminokwasów zawierających siarkę (E72.1), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.21?

W programie B.21 stosuje się: betaine anhydrous. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.21?

Program B.21 realizuje 9 ośrodków w 6 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Kraków, Gdańsk, Poznań-Jeżyce, Rzeszów, Szczecin. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.21?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.21?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

Leczenie następujących niedoborów enzymatycznych: beta-syntazy cystationiny (CBS), reduktazy 5,10-metylenotetrahydrofolianu (MTHFR) oraz niektórych zaburzeń metabolizmu kofaktora kobalaminy (cbl C,D,E,F,G):

1)wysoki poziom homocysteiny we krwi, tj. > 50 µmol/l, oraz nieprawidłowy poziom metioniny, tj. < 5 lub > 40 µmol/l, po wykluczeniu niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego. W przypadku niedoborów witaminy B12 lub kwasu foliowego należy dokonać powtórnej oceny poziomu homocysteiny i metioniny po uzupełnieniu niedoborów;

2)w przypadku rozpoznania homocystynurii klasycznej (deficyt CBS) negatywny wynik testu obciążenia witaminą B6 (pirydoksyną). Za negatywny wynik testu należy rozumieć brak redukcji lub redukcję mniejszą niż 30% od stanu wyjściowego poziomu homocysteiny lub metioniny; kolejno w pierwszej dobie po podaniu doustnym 100 mg pirydoksyny, w przypadku braku reakcji w drugiej dobie należy podać 200 mg pirydoksyny. Jeżeli nadal brak reakcji w trzeciej dobie testu zalecane jest 500 mg (u dzieci do 3 roku życia dawka pirydoksyny w trzeciej dobie testu wynosi 300 mg). Poziomy homocysteiny i metioniny powinny być oznaczane 24 godziny po każdej dawce witaminy B6;

3)w przypadku niejednoznacznych wyników badań biochemicznych wskazane jest potwierdzenie rozpoznania badaniem enzymatycznym, analizą komplementarności w fibroblastach skóry lub analizą DNA.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Kwalifikacji pacjentów do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

3.Kryteria wyłączenia:

1)wystąpienie nadwrażliwości na betainę;

2)pozytywny wynik testu z witaminą B6 - pacjenci z tym typem homocystynurii witaminoB6-zależnej odpowiadają bowiem na leczenie pirydoksyną w stopniu zadowalającym i nie wymagają dodatkowej podaży betainy;

3)dyskwalifikacja z powodu działań niepożądanych leku, w tym wystąpienia obrzęku mózgu związanego z wysokim poziomem metioniny we krwi > 1000 µmol/l u pacjentów z homocystynurią klasyczną (deficyt CBS);

4)stwierdzenie nieskuteczności leczenia - weryfikacji skuteczności leczenia dokonuje co 6 miesięcy Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii;

5)ciąża lub karmienie piersią.

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

1.1 Zalecana dawka dobowa betainy bezwodnej u pacjentów dorosłych i dzieci w wieku powyżej 10 lat wynosi 6 g.

Preparat podaje się doustnie, dwa razy na dobę, w  dawkach podzielonych po 3 g.

W ciężkich postaciach deficytu MTHFR może wystąpić konieczność zwiększenia dawki do 9 g betainy na dobę.

1.2 U dzieci w wieku poniżej 10 lat zwykle skuteczne jest dawkowanie 100 mg/kg mc/dobę w 2 dawkach podzielonych; zwiększenie dawkowania ponad 2 razy na dobę lub zwiększenie wielkości dawki ponad 150 mg/kg mc/dobę nie jest zalecane, bo nie zwiększa skuteczności leczenia.

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

1.Badania przy kwalifikacji:

1)poziom homocysteiny całkowitej we krwi;

2)poziom metioniny we krwi (aminoacydogram);

3)morfologia krwi;

4)stężenie witaminy B12 i kwasu foliowego we krwi;

5)profil kwasów organicznych moczu metodą GC/MS z  ilościową oceną wydalania kwasu metylomalonowego;

6)profil acylokarnityn metodą MS/MS;

7)MRI OUN;

8)konsultacja neurologiczna;

9)badanie psychologiczne, z oceną ilorazu inteligencji;

10)badanie densytometryczne kośćca (dla pacjentów powyżej 5  roku życia);

11)konsultacja okulistyczna, z oceną narządu wzroku w lampie szczelinowej (jeśli pacjent nie przebył lansektomii).

2.Monitorowanie leczenia raz na 180 dni:

1)poziom homocysteiny całkowitej we krwi;

2)poziom metioniny we krwi (aminoacydogram);

3)morfologia krwi;

4)stężenie witaminy B12, kwasu foliowego, witaminy 250HD3 we krwi;

5)poziom Ca, PO4 3-, fosfatazy alkalicznej we krwi;

6)badanie psychologiczne, z oceną ilorazu inteligencji;

7)badanie densytometryczne kośćca (dla pacjentów powyżej 5 roku życia);

8)konsultacja neurologiczna;

9)konsultacja dietetyczna.

W przypadku napadowych objawów neurologicznych konieczne są aktualne badania MRI OUN lub EEG (zależnie od objawów). Okresowej skuteczności terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich po przedstawieniu przez lekarza prowadzącego wymaganych kart monitorowania pacjenta.

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;

2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Zgłoś się do programu B.21

Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

  1. Twoje dane

    Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

  2. O Tobie

    Płeć*
  3. Zgody

    Pokaż szczegóły zgód

    1. Zgoda na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym danych o zdrowiu, w celu oceny, czy mogę skorzystać z programu lekowego lub badania klinicznego.

    2. Zgoda na kontakt e-mailowy w tej sprawie (a jeśli podam numer telefonu – także telefoniczny), również w sprawie badania klinicznego, które może być dla mnie odpowiednie.

    Więcej: polityka prywatności.

Pola oznaczone * są wymagane.

Program B.21 – bezpłatnieZgłoś się