programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.111 Leczenie ciężkiego niedoboru hormonu wzrostu u pacjentów dorosłych oraz u młodzieży po zakończeniu procesu wzrastania

Niedoczynność przysadki (E23.0) · endokrynologia

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • niedoczynność przysadki (E23.0)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie – leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • somatropina
Szczegóły leków
Gdzie
33 ośrodki w 15 województwach
Pacjenci
535 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ) – liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy leczenia ciężkiego niedoboru hormonu wzrostu u dorosłych oraz u młodzieży, która zakończyła już rośnięcie (E23.0). Obejmuje leczenie hormonem wzrostu (somatotropiną), a do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny powoływany przez Prezesa NFZ.

Kto może się zakwalifikować:

  • osoby z objawami niedoboru hormonu wzrostu,
  • stężenie IGF-1 poniżej normy lub w jej dolnym zakresie,
  • ciężki niedobór potwierdzony testami stymulacyjnymi (jednym lub dwoma, zależnie od rodzaju niedoboru); w niektórych przypadkach niedoczynności przysadki testy nie są wymagane,
  • u młodzieży zakończone rośnięcie, czyli wiek kostny powyżej 14 lat u dziewcząt i 16 lat u chłopców,
  • brak przeciwwskazań do leczenia, w tym wykluczenie czynnego procesu nowotworowego w badaniach obrazowych.

Somatotropina jest podawana codziennie wieczorem we wstrzyknięciach podskórnych. Po 4–6 tygodniach bada się IGF-1, aby ustalić dawkę, a co 6 miesięcy wykonuje się m.in. pomiary ciała, ciśnienia, badania krwi i ocenę jakości życia. Co 2 lata wykonuje się badanie gęstości kości (DXA). Leczenie trwa do decyzji o wyłączeniu z programu.

Leczenie kończy się m.in. przy ujawnieniu lub nawrocie nowotworu, ciężkich stanach zagrażających życiu, cukrzycy, której nie da się wyrównać, utrzymującym się wysokim IGF-1 mimo najmniejszej dawki, braku poprawy metabolicznej lub braku zgody albo współpracy pacjenta.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (4) · lubelskie (4) · łódzkie (1) · małopolskie (2) · mazowieckie (6) · opolskie (1) · podkarpackie (1) · podlaskie (2) · pomorskie (1) · śląskie (5) · świętokrzyskie (2) · warmińsko-mazurskie (1) · wielkopolskie (1) · zachodniopomorskie (1)

Pokaż pozostałe 25 ośrodków

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.

Substancja czynnaLeki (nazwy handlowe)
SomatropinaGenotropin 12, Genotropin 5, Omnitrope (streszczenie EMA)

Najczęstsze pytania o program B.111

Kto może być leczony w programie lekowym B.111?

Program B.111 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: niedoczynność przysadki (E23.0), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.111?

W programie B.111 stosuje się: somatropina. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.111?

Program B.111 realizuje 33 ośrodki w 15 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Lublin, Bydgoszcz, Białystok, Katowice, Kielce. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.111?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.111?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

1)objawy niedoboru hormonu wzrostu (GH);

2)stężenie IGF-1 poniżej zakresu wartości prawidłowych lub w dolnym przedziale zakresu referencyjnego;

3)potwierdzenie ciężkiego niedoboru GH (GHD) na podstawie:

a)u osób dorosłych i u młodzieży po zakończonym procesie wzrastania (wiek kostny starszy niż 14 lat u dziewcząt i 16 lat u chłopców), zarówno nieleczonych w dzieciństwie z powodu GHD (adult-onset GHD – AO-GHD), jak i leczonych w dzieciństwie z powodu GHD (childhood-onset GHD – CO-GHD) – obniżone wydzielanie GH (poniżej 3 ng/ml) w dwóch różnych testach stymulacyjnych w przypadku izolowanego GHD lub w jednym teście stymulacyjnym w przypadku wielohormonalnej niedoczynności przysadki (testy muszą być wykonane po wcześniejszym właściwym wyrównaniu niedoboru co najmniej kortyzolu i L-tyroksyny),

b)w przypadku występowania wielohormonalnej niedoczynności przysadki w zakresie wszystkich osi (z wyjątkiem prolaktyny) i potwierdzenia przyczyny organicznej i/lub genetycznej tego stanu, możliwe jest odstąpienie od wykonania testów stymulacyjnych i kwalifikacja do leczenia rhGH po potwierdzeniu obniżonego stężenia IGF-1;

4)brak przeciwwskazań do terapii GH stwierdzonych na podstawie wyników badań ogólnych lub obrazowych (w szczególności badania MR okolicy podwzgórzowo-przysadkowej lub badania TK z kontrastem) w celu wykluczenia czynnego procesu nowotworowego.

Kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu u Pacjentów Dorosłych oraz u Młodzieży po Zakończeniu Procesu Wzrastania powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

1)ujawnienie lub wznowa czynnego procesu nowotworowego;

2)ciężkie stany zagrażające życiu;

3)cukrzyca nie dająca się wyrównać w warunkach leczenia rhGH;

4)utrzymujące się podwyższone stężenie IGF-1, pomimo zmniejszenia dawki leku do minimalnej (0,1 mg/dziennie);

5)wystąpienie nowych lub brak poprawy istniejących zaburzeń metabolicznych i pogorszenie jakości życia;

6)brak zgody świadczeniobiorcy na kontynuację leczenia lub brak współpracy świadczeniobiorcy.

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Leczenie trwa do czasu podjęcia przez lekarza prowadzącego lub Zespół Koordynacyjny programu B.111 decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

Somatotropina podawana codziennie wieczorem w postaci iniekcji podskórnych w dawce 0,1-1,0 mg.

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania przy kwalifikacji do leczenia

1)ocena wzrostu, masy ciała i obwodu talii (wskaźnik BMI i WHR), zalecane: ocena składu ciała metodą bioimpedancji;

2)pomiar ciśnienia tętniczego krwi;

3)morfologia krwi z rozmazem;

4)ocena stężenia 25OHD oraz jonogramu surowicy krwi (co najmniej stężenie Na, K i Ca);

5)ocena stężenia IGF-1;

6)ocena gospodarki węglowodanowej: oznaczenie stężenia glukozy na czczo i odsetka hemoglobiny glikowanej (HbA1c) lub wykonanie testu doustnego obciążenia glukozą - z oceną glikemii i insulinemii;

7)ocena gospodarki lipidowej: ocena stężenia triglicerydów, całkowitego cholesterolu, frakcji HDL cholesterolu i LDL cholesterolu;

8)ocena jakości życia poprzez użycie odpowiedniego kwestionariusza quality of life (QoL) [Endokrynol. Pol. 2008;59(5):374-384];

9)oznaczenie stężenia TSH i FT4;

10)u osób nieprzyjmujących substytucji hormonalnej osi kortykotropowej - pomiar stężenia kortyzolu w godzinach porannych, a w przypadku obniżonego wyniku - oznaczenie stężenia kortyzolu w teście stymulacyjnym po podaniu syntetycznego ACTH lub glukagonu. W przypadku osób przyjmujących substytucję hormonalną (prep. hydrocortisonum) - oznaczenie stężenia kortyzolu po 2 godzinach od przyjęcia porannej dawki leku;

11)u osób stosujących substytucję w zakresie hormonów płciowych oznaczenie poziomu estrogenów u kobiet;

12)jeden lub dwa testy stymulujące sekrecję GH, zgodnie z kryteriami kwalifikacji do programu; podstawowym testem powinien być test stymulacyjny z zastosowaniem insuliny podanej dożylnie, w przypadku przeciwwskazań do w/w testu lub konieczności wykonania dwóch testów należy wykonać test z glukagonem, L-DOPA lub z argininą;

13)obrazowanie okolicy podwzgórzowo-przysadkowej (badanie MR lub TK z kontrastem);

14)badanie USG jamy brzusznej;

15)wykonanie EKG, ewentualnie badanie USG serca;

16)badanie dna oka;

17)badanie gęstości mineralnej kości metodą DXA [odcinek lędźwiowy kręgosłupa oraz densytometria całego ciała (total body) z oceną składu ciała];

18)u pacjentów < 18 rż. - ocena wieku kostnego na podstawie badania radiologicznego kośćca nadgarstka i ręki niedominującej.

19)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb.

Monitorowanie leczenia

1)po 4-6 tygodniach od rozpoczęcia terapii:

a)pomiar stężenia IGF-1 w celu ustalenia dawki optymalnej (dalsze monitorowanie co 6 tygodni w przypadku zmiany dawki);

2)co 6 miesięcy:

a)ocena wzrostu, masy ciała i obwodu talii (wskaźnik BMI i WHR), zalecane: ocena składu ciała metodą bioimpedancji,

b)pomiar ciśnienia tętniczego krwi,

c)ocena stężenia 25OHD oraz jonogramu w surowicy krwi (co najmniej stężenie Na, K i Ca),

d)określenie odsetka HbA1c,

e)ocena stężenia IGF-1,

f)oznaczenie stężenia TSH i FT4,

g)ocena stężenia triglicerydów, całkowitego cholesterolu, frakcji HDL cholesterolu i LDL cholesterolu,

h)ocena jakości życia poprzez użycie odpowiedniego kwestionariusza quality of life (QoL),

i)inne badania i konsultacje w zależności od potrzeb;

3)dodatkowo co 2 lata:

a)badanie gęstości mineralnej kości metodą DXA [odcinek lędźwiowy kręgosłupa oraz densytometria całego ciała (total body) z oceną składu ciała].

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej świadczeniobiorcy danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;

2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Zgłoś się do programu B.111

Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

  1. Twoje dane

    Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

  2. O Tobie

    Płeć*
  3. Zgody

    Pokaż szczegóły zgód

    1. Zgoda na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym danych o zdrowiu, w celu oceny, czy mogę skorzystać z programu lekowego lub badania klinicznego.

    2. Zgoda na kontakt e-mailowy w tej sprawie (a jeśli podam numer telefonu – także telefoniczny), również w sprawie badania klinicznego, które może być dla mnie odpowiednie.

    Więcej: polityka prywatności.

Pola oznaczone * są wymagane.

Program B.111 – bezpłatnieZgłoś się