O programie
Program dotyczy chorób ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych i rdzenia kręgowego, w skrócie NMOSD (G36.0). Obejmuje leczenie satralizumabem, stosowanym samodzielnie lub razem z niektórymi lekami immunosupresyjnymi, np. kortykosteroidami doustnymi.
Kto może się zakwalifikować:
O kwalifikacji i ocenie skuteczności decyduje Zespół Koordynacyjny.
- osoby w wieku powyżej 12 lat,
- rozpoznanie NMOSD według aktualnych kryteriów i potwierdzona obecność przeciwciał anty-AQP4,
- wynik w skali EDSS (skali oceny niesprawności) od 0 do 6,5,
- brak wcześniejszego leczenia innym lekiem z grupy inhibitorów interleukiny 6 i brak przeciwwskazań do satralizumabu,
- brak m.in. czynnego zakażenia, aktywnego nowotworu złośliwego oraz niektórych innych terapii w określonym czasie przed kwalifikacją.
Skuteczność ocenia się po każdych pełnych 12 miesiącach, a u osób odpowiadających na leczenie terapię przedłuża się o kolejne 12 miesięcy. Stan neurologiczny w skali EDSS ocenia się co 6 miesięcy i przy każdym rzucie choroby. Badania krwi wykonuje się co 4 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a potem co 3 miesiące przez rok.
Leczenie kończy się m.in. po 2 ciężkich rzutach po co najmniej 6 miesiącach terapii, przy wyniku EDSS 8,5 lub wyższym, aktywnym nowotworze złośliwym, nietolerancji leku albo braku współpracy.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (5) · kujawsko-pomorskie (5) · lubelskie (1) · łódzkie (7) · małopolskie (5) · mazowieckie (9) · opolskie (1) · podkarpackie (2) · podlaskie (1) · pomorskie (2) · śląskie (8) · świętokrzyskie (2) · warmińsko-mazurskie (1) · wielkopolskie (3) · zachodniopomorskie (2)
- ul. Czapliniecka 123, 97-400 Bełchatówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. M.C. Skłodowskiej 24A, 15-276 Białystok2 osoby oczekują w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Powstańców Warszawy 5, 85-681 Bydgoszcz
- Oddział pediatrii, endokrynologii i diabetologiiul. Chodkiewicza 44, 85-667 Bydgoszcz
- al. eja Legionów 10, 41-902 Bytombrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Bielska 4, 43-400 Cieszynbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Szpitalna 13, 41-300 Dąbrowa Górniczabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Nowe Ogrody 1-6, 80-803 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 46 ośrodków
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Oddział gastroenterologicznyul. Rydygiera 15/17, 86-300 Grudziądz
- ul. Ziołowa 45-47, 40-635 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Załęska 9, 40-571 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyków 14, 40-752 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Gimnazjalna 41B, 26-200 Końskiebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wrocławska 1-3, 30-901 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków
- ul. Prądnicka 35-37, 31-202 Kraków1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc, średnio 1 dzień · stan na październik 2026
- ul. Osiedle Złotej Jesieni 1, 31-826 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. os. na Skarpie 67, 31-913 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Jarosława Iwaszkiewicza 5, 59-220 Legnicabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. dra Kazimierza Jaczewskiego 8, 20-090 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Pomorska 251, 92-213 Łódźbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. dr. Stefana Kopcińskiego 22, 90-153 Łódźbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- Stacja dializul. Stefana Żeromskiego 113, 90-549 Łódźbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. Pabianicka 62, 93-513 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Tylna 12, 90-324 Łódź-Widzewbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Oddział kliniczny okulistycznyul. Żołnierska 18, 10-561 Olsztynbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wodociągowa 4, 45-221 Opolebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rydygiera 1, 64-920 Piłabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyczna 19, 09-400 Płockbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań-Grunwaldbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Juraszów 7-19, 60-479 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. J. Aleksandrowicza 5, 26-617 Radombrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rudna Mała 600, 36-060 Rudna Małabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Schinzla 13, 27-600 Sandomierzbrak oczekujących · stan na październik 2026
- pl. ac Medyków 1, 41-200 Sosnowiecbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Arkońska 4, 71-455 Szczecinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Unii Lubelskiej 1, 71-252 Szczecin
- ul. Batorego 17/19, 87-100 Toruń
- ul. św. Józefa 53-59, 87-100 Toruń
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Jana III Sobieskiego 9, 02-957 Warszawabrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. Kondratowicza 8, 03-242 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital bielański SPZOZ przychodnia przyszpitalna poradnia endokrynologicznaul. Cegłowska 80, 01-809 Warszawa
- Poradnia urologicznaul. Williama Heerleina Lindleya 4, 02-005 Warszawa
- ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rudolfa Weigla 5, 50-981 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. gen. Augusta Emila Fieldorfa 2, 54-049 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Koszarowa 5, 51-149 Wrocław1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc, średnio 315 dni · stan na październik 2026
- ul. 3 Maja 13-15, 41-800 Zabrzebrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Satralizumab | Enspryng (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.138.FM
Kto może być leczony w programie lekowym B.138.FM?
Program B.138.FM jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zapalenie rdzenia kręgowego i nerwów wzrokowych [zespół Devica] (G36.0), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.138.FM?
W programie B.138.FM stosuje się: satralizumab. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.138.FM?
Program B.138.FM realizuje 54 ośrodki w 15 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Kraków, Łódź, Wrocław, Katowice, Bydgoszcz. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.138.FM?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.138.FM?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
Do leczenia satralizumabem kwalifikowani są pacjenci spełniający łącznie poniższe kryteria:
1)wiek powyżej 12 roku życia;
2)rozpoznanie chorób ze spektrum zapalenia nerwów wzrokowych oraz rdzenia kręgowego (NMOSD) - oparte na aktualnych kryteriach diagnostycznych;
3)potwierdzenie obecności przeciwciał anty-AQP4;
4)EDSS od 0 do 6,5 włącznie;
5)brak przeciwwskazań do stosowania satralizumabu określonych w aktualnej Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL);
6)brak wcześniejszego leczenia inną terapią z zastosowaniem leków z grupy inhibitorów interleukiny 6;
7)w przypadku pacjentek w wieku rozrodczym zaleca się stosowanie antykoncepcji.
Z uwagi na brak danych odnośnie stosowania leku u kobiet w ciąży decyzja o włączeniu do terapii pozostaje do decyzji lekarza po ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
Do programu włączane są, bez konieczności ponownej kwalifikacji, pacjentki wyłączone z programu w związku z ciążą, które w momencie wyłączenia spełniały pozostałe kryteria kontynuacji leczenia.
Ponadto, w celu zapewnienia kontynuacji leczenia, do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci, którzy wcześniej rozpoczęli leczenie satralizumabem z innych źródeł finansowania, z wyjątkiem pacjentów aktualnie uczestniczących w trwających badaniach klinicznych, i na dzień rozpoczęcia terapii spełniali stosowne kryteria kwalifikacji.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii oraz ocenę skuteczności leczenia dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Leczenia Pacjentów ze Spektrum Zapalenia Nerwów Wzrokowych i Rdzenia Kręgowego, powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
Kryteria uniemożliwiające włączenie do programu
1)nadwrażliwość na satralizumab lub na którąkolwiek substancję pomocniczą;
2)trwające aktualnie czynne zakażenie do momentu ustąpienia;
3)aktywny nowotwór złośliwy;
4)wcześniejsze leczenie przeciwciałem anty-CD20, ekulizumabem, przeciwciałem monoklonalnym anty-BLyS, lekiem zapobiegającym nawrotom stwardnienia rozsianego w ciągu 6 miesięcy przed kwalifikacją do programu;
5)wcześniejsze leczenie anty-CD4, kladrybiną, cyklofosfamidem lub mitoksantronem, przeszczepienie komórek macierzystych szpiku w ciągu 2 lat przed przystąpieniem do programu;
6)inne stany kliniczne, które w opinii lekarza, mogą stanowić przeciwwskazania do terapii;
7)inne przeciwwskazania wymienione w aktualnej ChPL.
Kryteria wyłączenia
Kryterium wyłączenia z leczenia jest spełnienie co najmniej jednego z niżej wymienionych kryteriów:
1)brak skuteczności leczenia zgodnie z definicja w pkt. 3;
2)EDSS 8,5 lub więcej;
3)wystąpienie przeciwwskazań do stosowania satralizumabu wg aktualnej ChPL;
4)aktywny nowotwór złośliwy;
5)nietolerancja leczenia satralizumabem;
6)brak współpracy ze strony pacjenta przy realizacji programu.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Ocenę skuteczności leczenia przeprowadza Zespół Koordynacyjny po każdych pełnych 12 miesiącach terapii.
U chorych odpowiadających na leczenie po ocenie skuteczności, terapię można przedłużyć o kolejne 12 miesięcy.
W przypadku wystąpienia 1 rzutu po minimum 6 miesiącach leczenia można dokonać zmiany / modyfikacji leczenia.
Za brak skuteczności leczenia, uzasadniający zakończenie leczenia, przyjmuje się wystąpienie 2 ciężkich rzutów, występujących w odstępie co najmniej 30 dni, po minimum 6 miesiącach od rozpoczęcia leczenia satralizumabem.
Ciężki rzut definiowany jest jako rzut powodujący wzrost EDSS o minimum 2 pkt.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Satralizumab może być stosowany w monoterapii lub w leczeniu skojarzonym z terapią immunosupresyjną doustnymi kortykosteroidami (maksymalna dawka dobowa 15 mg ekwiwalentu prednizolonu, azatiopryną - maksymalna dawka dobowa 3 mg / kg m.c. lub mykofenolanem mofetylu – maksymalna dawka dobowa 3 000 mg).
Szczegółowe informacje dotyczące dawkowania oraz jego modyfikacji znajdują się w aktualnej Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji
1)badania laboratoryjne:
a)morfologia krwi z rozmazem,
b)badanie ogólne moczu,
c)CRP,
d)AST, ALT,
e)lipidogram;
2)dostępny (w wywiadzie lub wykonany przy kwalifikacji) wynik badania MRI potwierdzający rozpoznanie NMOSD;
3)dostępny (w wywiadzie lub wykonany przy kwalifikacji) wynik badania potwierdzającego obecność przeciwciał anty-AQP4;
4)ocena stanu neurologicznego z określeniem EDSS;
5)test ciążowy u pacjentek w wieku rozrodczym;
6)wykluczenie gruźlicy (RTG klatki piersiowej lub test IGRA w kierunku zakażenia prątkiem gruźlicy);
7)wykluczenie aktywnego zakażenia HBV (obecności antygenu HBs), HCV (brak przeciwciał anty-HCV, a w przypadku pozytywnego wyniku – oznaczenie PCR HCV metodą ilościową);
8)obecność antygenu wirusa HIV (HIV Ag/Ab Combo).
Monitorowanie leczenia
1)ocena stanu neurologicznego z określeniem EDSS co 6 miesięcy oraz w czasie każdego rzutu;
2)badanie MRI - jeśli zasadne klinicznie (decyzję podejmuje specjalista neurolog);
3)morfologia krwi z rozmazem, ALT i AST, bilirubina co cztery tygodnie przez pierwsze trzy miesiące leczenia, następnie co trzy miesiące przez jeden rok, a po tym czasie według wskazań klinicznych;
4)lipidogram po pierwszych 6 miesiącach, a następnie wg wskazań klinicznych;
5)przekazanie pacjentowi informacji o Karcie Ostrzegawczej oraz wskazanie, że w przypadku wystąpienia cech infekcji – niezbędny jest kontakt z lekarzem.
Monitorowanie programu
1)ocena skuteczności:
a)wskaźniki efektywności:
•czas do wystąpienia rzutu,
•częstość rzutów,
•jakość życia na podstawie odpowiednich dla schorzenia skali (EQ-5D);
•czas do zgonu,
Definicja rzutu – wystąpienie jednego z poniższych:
i. wzrost o ≥ 1,0 pkt. EDSS od wyjściowego wyniku EDSS wynoszącego więcej niż 0 (lub wzrost o ≥2,0 pkt. EDSS od wyjściowego wyniku EDSS wynoszącego 0),
ii. wzrost o ≥ 2,0 pkt. w co najmniej jednym właściwym dla danego objawu wyniku dla oceny układu czynnościowego (piramidowego, móżdżkowego, pnia mózgu, czuciowego, pokarmowego lub moczowego, pojedynczego oka),
iii. wzrost o ≥1,0 pkt. w więcej niż 1 punktowym wyniku układu funkcjonalnego dla danego objawu, z wartością wyjściową wynoszącą co najmniej 1,0,
iv. wzrost o ≥1,0 pkt. w wyniku punktacji układu funkcjonalnego specyficznego dla objawów pojedynczego oka z wynikiem początkowym wynoszącym co najmniej 1,0.
Ciężki rzut definiowany jest jako rzut powodujący wzrost EDSS o minimum 2 pkt.
Objawy muszą utrzymywać się przez >24 godziny i nie można ich przypisać wystąpieniu innych czynników klinicznych (np. gorączka, infekcja, uraz, zmiana nastroju, ADR).
b)oczekiwane korzyści zdrowotne:
•czas do ciężkiego rzutu: 86% pacjentów stosujących monoterapię w ciągu pierwszych 4 lat terapii wolnych od ciężkiego rzutu lub 90% pacjentów stosujących terapię skojarzoną w ciągu pierwszych 4 lat terapii wolnych od ciężkiego rzutu;
2)ocena bezpieczeństwa:
a)monitorowanie zakażenia dróg moczowych i górnych dróg oddechowych;
3)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
4)uzupełnienie danych zawartych w Elektronicznym Systemie Monitorowania Programów Lekowych (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników efektywności:
a)data rozpoczęcia leczenia,
b)daty wystąpienia kolejnych rzutów choroby,
c)ocena w skali EDSS w momencie rozpoczęcia leczenia i co 6 miesięcy oraz w czasie każdego rzutu
d)jakość życia – na podstawie odpowiednich dla schorzenia skali (EQ-5D),
e)data zgonu,
f)data zakończenia leczenia;
5)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.
Zgłoś się do programu B.138.FM
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.