O programie
Program dotyczy postępującej rodzinnej cholestazy wewnątrzwątrobowej (PFIC), czyli choroby wątroby związanej z zastojem żółci (K76.8). Obejmuje leczenie odewiksybatem pacjentów z PFIC typu 1 lub typu 2.
Kto może się zakwalifikować:
- osoby w wieku od 6 miesięcy, o masie ciała powyżej 5 kg,
- pacjenci z PFIC typu 1 lub 2 rozpoznanym klinicznie i potwierdzonym badaniem genetycznym,
- chorzy z podwyższonym stężeniem kwasów żółciowych we krwi (co najmniej 100 μmol/l) i z uporczywym świądem,
- osoby, u których nie zadziałał kwas ursodeoksycholowy ani jeden z leków stosowanych na świąd,
- pacjenci bez m.in. przeszczepu wątroby (wcześniejszego lub planowanego w ciągu 6 miesięcy), innych chorób wątroby i niewyrównanej choroby wątroby.
Leczenie rozpoczyna i nadzoruje lekarz z doświadczeniem w leczeniu PFIC. Badania oceniające skuteczność wykonuje się po 3 i 6 miesiącach, a następnie co 3 miesiące. Ocenia się m.in. stężenie kwasów żółciowych, nasilenie świądu, potrzebę operacji odprowadzenia żółci lub przeszczepienia wątroby oraz zwłóknienie wątroby. Pacjenci bez korzyści klinicznych po 6 miesiącach ciągłego leczenia są wyłączani z programu.
Leczenie kończy się m.in. przy braku skuteczności, nieakceptowalnej toksyczności, nadwrażliwości na lek lub braku współpracy.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · małopolskie (1) · mazowieckie (2) · pomorskie (1) · śląskie (1)
- ul. Nowe Ogrody 1-6, 80-803 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyków 16, 40-752 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- Poradnia urologicznaul. Williama Heerleina Lindleya 4, 02-005 Warszawa
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Odevixibat | Bylvay (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.152.FM
Kto może być leczony w programie lekowym B.152.FM?
Program B.152.FM jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: inne określone choroby wątroby (K76.8), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.152.FM?
W programie B.152.FM stosuje się: odevixibat. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.152.FM?
Program B.152.FM realizuje 6 ośrodków w 5 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Gdańsk, Katowice, Kraków, Wrocław. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.152.FM?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.152.FM?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
1.Kryteria kwalifikacji:
1)kliniczne rozpoznanie PFIC typu 1 lub PFIC typu 2;
2)wiek 6 m.ż. i powyżej;
3)potwierdzenie genetyczne PFIC-1 (w genie ATP8B1) lub PFIC-2 (w genie ABCB11);
4)masa ciała powyżej 5 kg;
5)podwyższone stężenie kwasów żółciowych w surowicy (s-BA) (≥100 μmol/l);
6)w wywiadzie uporczywy świąd tj. wynik w skali ObsRO ≥ 2 w ciągu 2 tygodni przed włączeniem do programu;
7)nieskuteczność kwasu ursodeoksycholowego oraz brak odpowiedzi na jeden z leków stosowanych w leczeniu świądu u pacjentów z chorobami cholestatycznymi (żywice jonowymienne, fibraty, ryfampicyna, naltrekson);
8)zgoda pacjenta na prowadzenie antykoncepcji zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego – dotyczy pacjentów w wieku prokreacyjnym.
Powyższe kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.
Ponadto do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci wymagający kontynuacji leczenia, którzy byli leczeni odewiksybatem w ramach innego sposobu finansowania terapii, za wyjątkiem trwających badań klinicznych tego leku, pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
W programie finansuje się leczenie następującymi substancjami:
1)odewiksybat,
zgodnie ze wskazanymi w opisie programu warunkami i kryteriami.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
Kryteria uniemożliwiające kwalifikację do programu
1)patologiczne zmiany genu ABCB11, które przewidują całkowity brak funkcji BSEP;
2)obecność lub występujące w przeszłości inne rodzaje chorób wątroby, w tym między innymi:
a)atrezja dróg żółciowych wszelkiego rodzaju,
b)łagodna nawracająca cholestaza wewnątrzwątrobowa, na którą wskazuje jakikolwiek wywiad z prawidłowymi SBA,
c)podejrzenie lub potwierdzony w badaniach obrazowych rak wątroby lub przerzuty do wątroby,
d)histopatologia w biopsji wątroby, która sugeruje alternatywną etiologię cholestazy niezwiązaną z PFIC;
3)trwająca lub w historii choroby obecność jakiejkolwiek innej choroby lub stanu, który zakłóca wchłanianie, dystrybucję, metabolizm (w szczególności metabolizm kwasów żółciowych) lub wydalanie leków w jelicie, w tym między innymi nieswoiste zapalenie jelit;
4)trwająca lub przebyta w historii choroby przewlekła (tj. >3 miesiące) biegunka wymagająca podania płynów dożylnych lub interwencji żywieniowej w celu leczenia biegunki lub jej następstw;
5)przebycie zabiegu chirurgicznego mającego na celu odprowadzenie zewnętrzne/wewnętrzne żółci (typu PIBD, PEBD), który okazał się skuteczny.
Ocenę skuteczności zabiegu chirurgicznego powinno się wykonać nie wcześniej niż 4-6 tygodni od zabiegu. W przypadku potwierdzenia nieskuteczności zabiegu chirurgicznego (bez określania kryterium czasu) – możliwe jest zastosowania leczenia odewiksybatem w zależności od indywidualnej oceny lekarza;
6)wcześniejszy przeszczep wątroby lub przeszczep wątroby zaplanowany w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia leczenia;
7)niewyrównana choroba wątroby, koagulopatia, wywiad lub obecność klinicznie istotnego wodobrzusza, krwotoku żylakowego lub encefalopatii;
8)międzynarodowy współczynnik znormalizowany (INR) >1,4;
9)stężenie AlAT w surowicy >10 × górna granica normy (GGN) w badaniu wstępnym;
10)stężenie AlAT w surowicy >15 × GGN w dowolnym momencie w ciągu ostatnich 6 miesięcy;
11)całkowita bilirubina >10 × GGN w badaniu wstępnym.
Kryteria wyłączenia z programu
1)brak skuteczności leczenia stwierdzony na podstawie oceny głównych wskaźników efektywności terapii i oczekiwanych korzyści zgodnie z treścią pkt. 3. Ocena skuteczności leczenia;
2)wystąpienie nieakceptowalnej lub zagrażającej życiu toksyczności, pomimo zastosowania adekwatnego postępowania;
3)wystąpienie chorób lub stanów, które w opinii lekarza prowadzącego uniemożliwiają dalsze prowadzenie leczenia;
4)wystąpienie objawów nadwrażliwości na którąkolwiek substancję czynną lub substancję pomocniczą;
5)brak współpracy lub nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich, w tym zwłaszcza dotyczących okresowych badań kontrolnych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo leczenia ze strony świadczeniobiorcy lub jego prawnych opiekunów.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu Świadczeniobiorcy z programu.
Pacjenci, którzy nie wykazują korzyści klinicznych po 6 miesiącach ciągłego leczenia w programie, zgodnie z pkt. 3. Ocena skuteczności leczenia, zostają z niego wyłączeni.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Dawkowanie odewiksybatu w programie i modyfikacja leczenia – zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego aktualną na dzień wydania decyzji.
Leczenie powinien rozpoczynać i nadzorować lekarz mający doświadczenie w leczeniu PFIC.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji do leczenia
1)ocena parametrów czynności wątroby:
a)stężenie kwasów żółciowych (TBA; Total bile acids),
b)aminotransferaza asparaginianowa (AspAT),
c)aminotransferaza alaninowa (AlAT),
d)gamma-glutamylotransferaza (GGTP),
e)fosfataza alkaliczna (ALP),
f)alfa-fetoproteina (AFP)
g)bilirubina całkowita;
2)ocena stężenia witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E;
3)ocena międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR);
4)badania obrazowe wątroby wg decyzji lekarza prowadzącego;
5)badanie określające zaawansowanie włóknienia wątroby - elastografia wątroby lub oznaczenie wskaźników APRI lub FIB-4;
6)potwierdzenie w badaniach genetycznych PFIC-1 w genie ATP8B lub PFIC-2 w genie ABCB11.
Monitorowanie leczenia i bezpieczeństwa
1)zaburzenia czynności wątroby:
a)okresowe badania czynności wątroby wykonywane co 3 miesiące u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, w tym:
•stężenie kwasów żółciowych (TBA; Total bile acids),
•aminotransferaza asparaginianowa (AspAT),
•aminotransferaza alaninowa (AlAT),
•gamma-glutamylotransferaza (GGTP),
•fosfataza alkaliczna (ALP),
•bilirubina całkowita,
•inne badanie w razie wskazań klinicznych;
2)biegunka:
a)regularne monitorowanie w celu odpowiedniego nawodnienia u pacjentów, u których występuje biegunka;
3)ciąża:
a)test ciążowy u kobiet w wieku rozrodczym;
4)ocena witamin rozpuszczalnych w tłuszczach:
a)kontrolowanie stężenia witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
Ocena skuteczności leczenia
Skuteczność leczenia odewiksybatem oceniana jest na podstawie:
1)stężenia kwasów żółciowych w surowicy krwi – za skuteczne uznaje się leczenie jeśli nastąpi zmniejszenie stężenia kwasów żółciowych w surowicy o co najmniej 70% względem wartości początkowych lub osiągnięcie stężenie ≤70 μmol/l (28,6 μg/ml);
2)oceny świądu wg skali specyficznej dla schorzenia wg obserwatora (ObsRO) – za skuteczne uznaje się leczenie wówczas gdy ocena świądu stanowi wynik ≤1 lub poprawa o co najmniej 1 punkt względem stanu wyjściowego (oceny świądu przeprowadzane są rano i wieczorem, stosując 5-punktową skalę Albireo ObsRO (0–4));
3)oceny konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego mającego na celu odprowadzenie zewnętrzne/wewnętrzne żółci (typu PIBD, PEBD) lub przeszczepienia wątroby - za skuteczne uznaje się leczenie w trakcie którego nie jest konieczne wykonanie zabiegu chirurgicznego mającego na celu odprowadzenie zewnętrzne/wewnętrzne żółci (typu PIBD, PEBD) lub przeszczepienia wątroby;
4)oceny progresji w zakresie zwłóknienia wątroby metodą elastografii lub APRI lub FIB-4 – za skuteczne uznaje się leczenie w trakcie którego nie dochodzi do progresji zwłóknienia w ocenie lekarza prowadzącego mającego doświadczenie w leczeniu PFIC.
Określenie stopnia zwłóknienia wątroby powinno być wykonywane z wykorzystaniem metody identycznej wykorzystanej podczas kwalifikowania do leczenia.
Powyższe badania laboratoryjne i obrazowe wykorzystywane do oceny skuteczności leczenia odewiksybatem wykonuje się w 3 oraz 6 miesiącu od rozpoczęcia terapii, a następnie co 3 miesiące.
Odpowiedź kliniczna na leczenie odewiksybatem, definiowana jest jako spełnienie jednego z warunków określonych w punktach 1-2, przy jednoczesnym spełnieniu łącznie warunków określonych w punktach 3-4.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników efektywności:
a)stężenia kwasów żółciowych w surowicy,
b)ocena świądu oraz jakości snu w skali ObsRO,
c)zmiany stężenia wyszczególnionych w powyższych pkt. parametrów laboratoryjnych,
d)konieczność/brak konieczności wykonania zabiegu chirurgicznego,
e)ocena stopnia zwłóknienia wątroby;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.
Zgłoś się do programu B.152.FM
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.