O programie
Program dotyczy osób z zaawansowaną chorobą Parkinsona (G20), u których występują nasilone zaburzenia ruchowe. Obejmuje leczenie apomorfiną, foslewodopą z foskarbidopą, lewodopą z karbidopą albo lewodopą z karbidopą i entakaponem. Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny powołany przez Prezesa NFZ.
Kto może się zakwalifikować:
- rozpoznana choroba Parkinsona trwająca co najmniej 5 lat,
- wyczerpane możliwości dotychczasowego leczenia: przy preparatach lewodopy leczenie co najmniej 3 lekami lub nietolerancja innych leków, przy apomorfinie optymalne leczenie lekami doustnymi,
- stany „off” (gorszej sprawności ruchowej) trwające łącznie co najmniej 2 godziny i stany „on” z uciążliwymi dyskinezami (ruchami mimowolnymi) co najmniej 1 godzinę, zapisane w dzienniczku przez 3 kolejne dni,
- zachowana dobra odpowiedź na lewodopę,
- zapewniona codzienna obecność i pomoc opiekuna w obsłudze pompy,
- brak przeciwwskazań do leczenia.
Niektóre leki, np. lewodopa z karbidopą, podawane są w postaci żelu w ciągłym wlewie dojelitowym; ich skuteczność najpierw sprawdza się w szpitalu przez okres do 7 dni. Wizyty neurologiczne i pielęgniarskie odbywają się nie rzadziej niż raz na 4 miesiące. Po 6 miesiącach ocenia się, czy czas stanów „off” lub „on” z dyskinezami zmniejszył się o co najmniej 30%, a badania powtarza się co 12 miesięcy. Zmiana leku jest możliwa za zgodą Zespołu.
Leczenie kończy się m.in. przy braku lub utracie odpowiedzi na leczenie, niedających się opanować powikłaniach chirurgicznych związanych z PEG albo przy braku pomocy opiekuna.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (2) · kujawsko-pomorskie (1) · lubelskie (3) · lubuskie (1) · łódzkie (2) · małopolskie (6) · mazowieckie (4) · opolskie (1) · podkarpackie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · śląskie (2) · świętokrzyskie (1) · wielkopolskie (2) · zachodniopomorskie (2)
- ul. M.C. Skłodowskiej 24A, 15-276 Białystokbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Ujejskiego 75, 85-168 Bydgoszcz1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Nowe Ogrody 1-6, 80-803 Gdańsk8 osób oczekuje w 2 miejscach · stan na październik 2026
- ul. Niechorska 27, 72-300 Gryficebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyków 14, 40-752 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wrocławska 1-3, 30-901 Kraków1 osoba oczekuje, średnio 90 dni · stan na październik 2026
- ul. Prądnicka 80, 31-202 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków1 osoba oczekuje · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 22 ośrodki
- ul. Prądnicka 35-37, 31-202 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Skarbowa 1, 31-121 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. dra Kazimierza Jaczewskiego 8, 20-090 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Kraśnicka 100, 20-718 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Pomorska 251, 92-213 Łódźbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. Pabianicka 62, 93-513 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wodociągowa 4, 45-221 Opolebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań-Grunwald1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc, średnio 27 dni · stan na październik 2026
- ul. Szwajcarska 3, 61-285 Poznań-Nowe Miasto11 osób oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Mikołaja Kopernika 13, 32-100 Proszowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Schinzla 13, 27-600 Sandomierzbrak oczekujących · stan na październik 2026
- pl. ac Medyków 1, 41-200 Sosnowiec4 osoby oczekują w 1 z 2 miejsc, średnio 8 dni · stan na październik 2026
- ul. Unii Lubelskiej 1, 71-252 Szczecinbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. Kondratowicza 8, 03-242 Warszawa3 osoby oczekują w 1 z 2 miejsc, średnio 6 dni · stan na październik 2026
- ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Czerniakowska 231, 00-416 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. gen. Augusta Emila Fieldorfa 2, 54-049 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocław25 osób oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- al. Eje Jana Pawła 10, 22-400 Zamośćbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- Kliniczny oddział okulistykiul. Zyty 26, 65-046 Zielona Górabrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Apomorfina | Dacepton |
| Lewodopa | Duodopa, Produodopa |
| Lewodopa | Lecigon |
Najczęstsze pytania o program B.90
Kto może być leczony w programie lekowym B.90?
Program B.90 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: choroba Parkinsona (G20), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.90?
W programie B.90 stosuje się: apomorfina, lewodopa, lewodopa. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.90?
Program B.90 realizuje 30 ośrodków w 15 województwach, m.in. w miejscowościach: Kraków, Warszawa, Lublin, Łódź, Wrocław, Białystok. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.90?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.90?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
Do programu kwalifikuje się świadczeniobiorców spełniających wszystkie poniższe kryteria:
1)rozpoznanie choroby Parkinsona w oparciu o aktualne MDS Clinical Diagnostic Criteria for Parkinson’s Disease;
2)czas trwania choroby ≥ 5 lat;
3)wcześniejsze leczenie:
a)w przypadku kwalifikacji do leczenia lewodopą+karbidopa albo foslewodopą+foskarbidopą albo lewodopą + karbidopą + entakapon: wyczerpanie możliwości optymalnej terapii farmakologicznej prowadzonej co najmniej 3 lekami lub nieskuteczność monoterapii przy udokumentowanej nietolerancji innych leków (w ocenie neurologa posiadającego doświadczenie w leczeniu zaawansowanej choroby Parkinsona),
b)w przypadku kwalifikacji do leczenia apomorfiną dotychczasowe stosowanie optymalnego leczenia farmakologicznego za pomocą doustnych leków przeciw chorobie Parkinsona;
1)łączny czas trwania stanów off ≥2 godziny oraz czas trwania stanów on z obecnością uciążliwych dyskinez szczytu dawki ≥1 godzina, udokumentowanych w dzienniczku Hausera przez 3 kolejne dni;
2)zachowana dobra odpowiedź na lewodopę (różnica wyniku III części skali MDS UPDRS pomiędzy stanem off i stanem on wynosząca co najmniej 30%; można nie uwzględniać punktów dotyczących drżenia);
3)zapewnienie codziennej obecności i pomocy ze strony opiekuna w zakresie obsługi pompy;
4)adekwatna wydolność narządowa określona na podstawie wyników badań laboratoryjnych krwi zgodnie z zapisami aktualnej Charakterystyki Produktu Leczniczego (zwanej dalej ChPL);
5)nieobecność istotnych schorzeń współistniejących stanowiących przeciwskazanie do terapii stwierdzonych przez lekarza prowadzącego w oparciu o aktualną ChPL;
5)brak przeciwwskazań do stosowania apomorfiny, foslewodopy+foskarbidopy albo lewodopy+karbidopy albo lewodopy+karbidopy+entakaponu zgodnie z aktualnymi ChPL.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
W ramach programu lekowego udostępnia się terapie:
1)apomorfina,
2)foslewodopa +foskarbidopa,
3)lewodopa + karbidopa,
4)lewodopa + karbidopa + entakapon,
zgodnie ze wskazanymi w opisie programu warunkami i kryteriami.
Pacjent jest kwalifikowany do programu przez Zespół Koordynacyjny do Spraw Leczenia Zaburzeń Motorycznych w Przebiegu Choroby Parkinsona, powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
1)w przypadku zastosowania lewodopy+karbidopy albo lewodopy+karbidopy+entakaponu, brak potwierdzonej skuteczności leczenia w czasie wstępnego okresu oceny skuteczności, trwającego do 7 dni, podczas którego ustala się w ramach hospitalizacji, czy ciągły wlew dojelitowy lewodopy+karbidopy albo lewodopy+karbidopy+entakaponu, podawanych w postaci żelu przez sondę nosowo-dwunastniczą lub nosowo-dojelitową, przynosi pożądany efekt kliniczny (definiowany jako redukcję o co najmniej 30% czasu spędzanego łącznie w stanie off lub w stanie on z uciążliwymi dyskinezami) oraz ustala się wstępną dawkę leku;
2)brak uzyskania adekwatnej odpowiedzi na leczenie zgodnie z pkt 2;
3)utrata adekwatnej odpowiedzi na leczenie zgodnie z pkt 2 stwierdzona w trakcie dwóch kolejnych wizyt monitorujących, pomimo stosowania optymalnych/maksymalnych dawek leku;
4)niedające się opanować powikłania chirurgiczne, związane z PEG (w przypadku terapii lewodopa+karbidopa albo lewodopa+karbidopa+entakapon);
5)wystąpienie chorób lub stanów, które w opinii lekarza prowadzącego uniemożliwiają dalsze prowadzenie leczenia;
6)wystąpienie działań niepożądanych uniemożliwiających kontynuację leczenia zgodnie z decyzją lekarza;
7)wystąpienie nadwrażliwości na lek lub substancję pomocniczą uniemożliwiające kontynuację leczenia;
8)wystąpienie zagrażającej życiu albo nieakceptowalnej toksyczności pomimo zastosowania adekwatnego postępowania;
9)brak współpracy lub nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich ze strony świadczeniobiorcy lub jego opiekuna dotyczących okresowych badań kontrolnych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo leczenia;
10)brak możliwości zapewnienia codziennej obecności i pomocy ze strony opiekuna lub brak współpracy pacjenta z opiekunem w zakresie obsługi pompy.
Adekwatna odpowiedź na leczenieCzęść programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia.
W ciągu pierwszych 6 miesięcy (±1 miesiąc) od rozpoczęcia leczenia redukcja o co najmniej 30% czasu spędzanego łącznie w stanie off lub stanie on z uciążliwymi dyskinezami.
Czas leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Czas leczenia w programie określa lekarz prowadzący na podstawie kryteriów wyłączenia z programu.
Kryteria i warunki zamiany terapiiKiedy można zmienić lek na inny w ramach programu.
Zmiana terapii jest możliwa w następujących sytuacjach:
1)brak uzyskania adekwatnej odpowiedzi na zastosowaną substancję czynną zgodnie z pkt 2 lub utrata adekwatnej odpowiedzi stwierdzona w trakcie dwóch kolejnych wizyt monitorujących;
2)wystąpienie działań niepożądanych uniemożliwiających kontynuowanie terapii;
3)jeżeli w opinii lekarza prowadzącego terapię zamiana taka wykazuje korzyść terapeutyczną dla pacjenta;
Kwalifikacja pacjenta do kolejnego leku w ramach programu lekowego wymaga zgody Zespołu Koordynacyjnego do Spraw Leczenia Zaburzeń Motorycznych w Przebiegu Choroby Parkinsona.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Dawkowanie oraz sposób modyfikacji dawkowania w leczeniu z zastosowaniem apomorfiny albo foslewodopy+foskarbidopy albo lewodopy+karbidopy albo lewodopy+karbidopy+entakaponu należy prowadzić zgodnie z zapisami aktualnych Charakterystyk Produktów Leczniczych.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji
1)ocena stanu ruchowego (czas spędzany łącznie w stanie off lub w stanie on z uciążliwymi dyskinezami), udokumentowanego w dzienniczku Hausera prowadzonym przez 3 kolejne dni;
2)test z odstawieniem lewodopy z wykonaniem III części MDS UPDRS;
3)ocena neuropsychologiczna:
a)psychometryczna ocena nastroju (metoda pierwszego wyboru: Inwentarz Depresji Becka (aktualne wydanie),
w razie braku możliwości wiarygodnej samooceny stanu emocjonalnego z uwagi na nasilenie zaburzeń poznawczych – ocena na podstawie wywiadu ustrukturyzowanego przeprowadzanego przez klinicystę (lekarza prowadzącego lub psychologa) z wykorzystaniem skali Montgomery-Åsberg Depression Rating Scale, MADRS,
b)ocena zaburzeń poznawczych (skala Addenbrooke’s Cognitive Examination-III),
w przypadku uzasadnionego podejrzenia otępienia w stadium umiarkowanym (wynik ACE-III <61) pogłębiona diagnostyka;
4)morfologia krwi z rozmazem;
5)oznaczenie aktywności transaminaz (AspAT, AlAT);
6)badanie układu krzepnięcia;
7)badanie obrazowe mózgowia (MRI lub jeśli są przeciwwskazania TK);
8)badanie EKG z oceną odstępu QT;
9)kwalifikacja przez chirurga lub gastroenterologa do PEG (w przypadku kwalifikacji do leczenia lewodopa+ karbidopa albo lewodopa+ karbidopa +entakapon).
Monitorowanie leczenia
1)po 6 miesiącach (±1 miesiąc) od rozpoczęcia leczenia należy wykonać:
a)morfologię krwi z rozmazem,
b)AspAT, AlAT,
c)badanie EKG z oceną odstępu QT (w przypadku terapii apomorfiną);
oraz dokonać oceny stanu ruchowego (czas spędzany łącznie w stanie off lub w stanie on z uciążliwymi dyskinezami) udokumentowanego w dzienniczku Hausera prowadzonym przez 3 kolejne dni.
Jeżeli terapia jest kontynuowana, powyższe badania należy powtarzać po każdych kolejnych 12 miesiącach (±1 miesiąc).
2)nie rzadziej niż raz na 4 miesiące wykonuje się wizytę neurologiczną oraz pielęgniarską, obejmującą m.in. ocenę stanu ruchowego pacjenta oraz korektę dotychczasowego leczenia;
Możliwe jest, po wyrażeniu zgody przez lekarza prowadzącego terapię, przeprowadzenie wizyty neurologicznej oraz pielęgniarskiej w programie w formie zdalnej konsultacji o ile nie stanowi to zagrożenia dla zdrowia pacjenta i pozostaje bez wpływu na skuteczność i bezpieczeństwo prowadzonej terapii. W takiej sytuacji możliwe jest wydanie leków osobie upoważnionej przez pacjenta w ilości niezbędnej do zabezpieczenia terapii do kolejnej wizyty neurologicznej (w zależności od indywidualnego dawkowania oraz wielkości opakowań poszczególnych leków). Opisane powyżej postępowanie, w tym wynik zdalnej konsultacji i ocena stanu zdrowia dokonana przez lekarza prowadzącego, powinno zostać odnotowane w dokumentacji medycznej pacjenta oraz elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych.
3)nie częściej niż raz na 12 miesięcy wykonuje się w zależności od decyzji lekarza prowadzącego następujące konsultacje:
a)gastroenterologiczną lub chirurgiczną (w przypadku terapii lewodopa + karbidopa albo lewodopa + karbidopa + entakapon);
b)dermatologiczną lub alergologiczną (w przypadku terapii apomorfiną lub foslewodopa+foskarbidopa).
Na podstawie ww. badań w celu monitorowania skuteczności leczenia Zespół Koordynacyjny do Spraw Leczenia Zaburzeń Motorycznych w Przebiegu Choroby Parkinsona określa dla indywidualnego pacjenta wskaźniki odpowiedzi na leczenie, w tym:
•adekwatna odpowiedź na leczenie (def: redukcja o co najmniej 30% czasu łącznie spędzanego w stanie off lub w stanie on z uciążliwymi dyskinezami w ciągu pierwszych 6 miesięcy (±1 miesiąc) od rozpoczęcia leczenia).
Dane gromadzone są w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych i analizowane przez Zespół Koordynacyjny do Spraw Leczenia Zaburzeń Motorycznych w Przebiegu Choroby Parkinsona, który podsumowuje wyniki leczenia w programie lekowym na koniec każdego roku.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, w tym wskaźników odpowiedzi na leczenie opisanych w pkt. 2., z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgłoś się do programu B.90
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.