O programie
Program dotyczy niedoboru kwaśnej sfingomielinazy (ASMD) typu A/B i B, rzadkiej choroby wynikającej z braku lub niedoboru tego enzymu (ICD-10: E75). Obejmuje leczenie olipudazą alfa. Kwalifikacji dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.
Kto może się zakwalifikować:
- dzieci i dorośli z ASMD typu A/B lub B, rozpoznanym na podstawie badania aktywności enzymu i potwierdzonym badaniem genetycznym;
- powiększona śledziona: u dzieci co najmniej 5-krotnie, a u dorosłych co najmniej 6-krotnie w stosunku do prawidłowej objętości (w badaniu MRI);
- u dorosłych dodatkowo obniżona zdolność dyfuzyjna płuc (DLco) do najwyżej 70% wartości prawidłowej;
- brak ostrych lub szybko postępujących objawów neurologicznych związanych z chorobą;
- u dzieci zgoda opiekuna prawnego, a powyżej 16 lat także zgoda pacjenta.
Dawkę zwiększa się stopniowo co 2 tygodnie, a w leczeniu podtrzymującym lek podaje się co 2 tygodnie. Co najmniej co 6 miesięcy wykonuje się badania krwi i pomiary ciała, a po 12 miesiącach i potem co 6 miesięcy badania obrazowe śledziony i wątroby. Skuteczność ocenia Zespół Koordynacyjny po 12 miesiącach, a następnie co 6 miesięcy.
Leczenie kończy się m.in., gdy objętość śledziony lub wątroby nie zmniejszy się o co najmniej 30%, przy znacznym postępie choroby, ciężkiej nadwrażliwości na lek, ciąży lub karmieniu piersią.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (2) · lubelskie (2) · łódzkie (2) · małopolskie (4) · mazowieckie (3) · pomorskie (1) · śląskie (2) · wielkopolskie (2) · zachodniopomorskie (1)
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Prądnicka 80, 31-202 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Strzelecka 2 - 2a, 31-503 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. M. Skłodowskiej-Curie 54-60, 59-301 Lubinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. prof. Antoniego Gębali 6, 20-093 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Głuska 1, 20-442 Lublinbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
Pokaż pozostałe 11 ośrodków
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Pomorska 251, 92-213 Łódź12 osób oczekuje w 1 z 2 miejsc, średnio 159 dni · stan na wrzesień 2026
- ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań-Grunwaldbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Unii Lubelskiej 1, 71-252 Szczecin
- ul. Gliwicka 5D, 44-180 Toszekbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Marcina Kasprzaka 17 a, 01-211 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. 3 Maja 13-15, 41-800 Zabrzebrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Olipudaza alfa | Xenpozyme (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.158.FM
Kto może być leczony w programie lekowym B.158.FM?
Program B.158.FM jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania lipidów (E75), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.158.FM?
W programie B.158.FM stosuje się: olipudaza alfa. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.158.FM?
Program B.158.FM realizuje 19 ośrodków w 9 województwach, m.in. w miejscowościach: Kraków, Warszawa, Lublin, Łódź, Gdańsk, Lubin. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.158.FM?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.158.FM?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
1.1.Dzieci:
1)wiek < 18. roku życia;
2)rozpoznanie ASMD typu A/B lub B na podstawie braku lub niedoboru aktywności enzymu kwaśnej sfingomielinazy, potwierdzone badaniem genetycznym;
3)objętość śledziony lub jej fragmentu (u pacjentów z częściową splenektomią) ≥ 5 wielokrotności objętości prawidłowej mierzonej za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI);
4)adekwatna wydolność narządowa określona na podstawie wyników badań laboratoryjnych umożliwiająca w opinii lekarza prowadzącego bezpieczne rozpoczęcie terapii;
5)brak ostrych lub szybko postępujących objawów neurologicznych związanych z ASMD;
6)brak przeciwskazań do stosowania leku zgodnie z ChPL;
7)zgoda opiekuna prawnego na leczenie w programie lekowym, a w przypadku chorych powyżej 16 r.ż. również pacjenta;
Powyższe kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.
1.2.Dorośli:
1)wiek ≥ 18. roku życia;
2)rozpoznanie ASMD typu A/B lub B na podstawie braku lub niedoboru aktywności enzymu kwaśnej sfingomielinazy, potwierdzone badaniem genetycznym;
3)objętość śledziony lub jej fragmentu (u pacjentów z częściową splenektomią) ≥ 6 wielokrotności objętości prawidłowej mierzonej za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI);
4)adekwatna wydolność narządowa określona na podstawie wyników badań laboratoryjnych umożliwiająca w opinii lekarza prowadzącego bezpieczne rozpoczęcie terapii;
5)brak ostrych lub szybko postępujących objawów neurologicznych związanych z ASMD;
6)brak przeciwskazań do stosowania leku zgodnie z ChPL;
7)zdolność dyfuzyjna płuc dla tlenku węgla (DLco) ≤ 70% przewidywanej wartości prawidłowej;
Powyższe kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.
Ponadto do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci wymagający kontynuacji leczenia, którzy byli leczeni w ramach innego sposobu finansowania terapii, za wyjątkiem trwających badań klinicznych, pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.
Do programu włącza się, bez konieczności ponownej kwalifikacji, w celu zapewnienia kontynuacji terapii pacjentki wyłączone z programu w związku z ciążą i/lub karmieniem piersią które w momencie wyłączenia nie spełniały pozostałych kryteriów wyłączenia.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia po 12 miesiącach, a następnie co 6 miesięcy odbywa się, w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.
W programie finansuje się leczenie olipudazą alfa zgodnie ze wskazanymi w opisie programu warunkami i kryteriami.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
1)brak skuteczności leczenia stwierdzony przez Zespół Koordynacyjny rozumiany jako: brak zmniejszenia objętości śledziony lub wątroby o co najmniej 30% w porównaniu z wielkością narządu ocenioną na wizycie kwalifikującej do leczenia (stwierdzone w badaniu MRI) w okresie pierwszych 12 miesięcy leczenia, w porównaniu do wartości wyjściowych – zmniejszenie objętości śledziony lub wątroby o co najmniej 30% względem wartości określonej przy kwalifikacji pacjenta, musi być potwierdzone na każdej kolejnej wizycie monitorującej leczenie tj. co 6 miesięcy po pierwszych 12 miesiącach leczenia;
2)znaczna progresja choroby pomimo podjętego leczenia;
3)wystąpienie objawów ciężkiej nadwrażliwości na lek;
4)obecność poważnych wrodzonych anomalii lub chorób współistniejących, które w ocenie lekarza kwalifikującego do leczenia lub Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, mogą uniemożliwić poprawę stanu zdrowia świadczeniobiorcy;
5)okres ciąży i karmienie piersią;
6)brak współpracy lub nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich, w tym zwłaszcza dotyczących okresowych badań kontrolnych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo leczenia ze strony świadczeniobiorcy lub opiekuna prawnego.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia, o których mowa w pkt. 3.
Przedłużenie leczenia następuje, co 6 miesięcy, decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Sposób podawania, oraz ewentualne czasowe wstrzymania leczenia, prowadzone zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL).
Zalecane dawkowanie:
1.1.Dawkę olipudazy alfa ustala się na podstawie rzeczywistej masy ciała u pacjenta ze wskaźnikiem masy ciała (BMI, ang. Body Mass Index) ≤ 30 lub optymalnej masy ciała u pacjenta z BMI > 30.
1.2.Zalecana dawka początkowa olipudazy alfa wynosi 0,1 mg/kg mc. dla dorosłych, a następnie dawkę należy zwiększyć zgodnie ze schematem zwiększania dawki: I dawka (Dzień 1/Tydzień 0) 0,1 mg/kg mc., II dawka (Tydzień 2) 0,3 mg/kg mc., III dawka (Tydzień 4) 0,3 mg/kg mc., IV dawka (Tydzień 6) 0,6 mg/kg mc., V dawka (Tydzień 8) 0,6 mg/kg mc., VI dawka (Tydzień 10) 1 mg/kg mc., VII dawka (Tydzień 12) 2 mg/kg mc., VIII dawka (Tydzień 14) 3 mg/kg mc. (zalecana dawka podtrzymująca).
1.3.Zalecana dawka początkowa olipudazy alfa dla dzieci i młodzieży wynosi 0,03 mg/kg mc., a następnie dawkę należy zwiększyć zgodnie ze schematem zwiększania dawki: I dawka (Dzień 1/Tydzień 0) 0,03 mg/kg mc., II dawka (Tydzień 2) 0,1 mg/kg mc., III dawka (Tydzień 4) 0,3 mg/kg mc., IV dawka (Tydzień 6) 0,3 mg/kg mc., V dawka (Tydzień 8) 0,6 mg/kg mc., VI dawka (Tydzień 10) 0,6 mg/kg mc., VII dawka (Tydzień 12) 1 mg/kg mc., VIII dawka (Tydzień 14) 2 mg/kg mc., IX dawka (Tydzień 16) 3 mg/kg mc. (zalecana dawka podtrzymująca).
1.4.Etap leczenia podtrzymującego:
Zalecana dawka podtrzymująca wynosi 3 mg/kg mc. co 2 tygodnie
1.5.Pacjenci z BMI > 30:
U dorosłych oraz dzieci i młodzieży ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30, masa ciała stosowana w celu obliczenia dawki olipudazy alfa jest szacowana na podstawie następującej metody (dla etapu zwiększania dawki i leczenia podtrzymującego). Masa ciała (kg) stosowana do obliczenia dawki = 30 × (wzrost w m)2.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji do leczenia
1)badanie aktywności enzymu kwaśnej sfingomielinazy;
2)analiza genu SMPD1;
3)badanie poziomu biomarkera Lyso- sphyngomyelin;
4)badanie zdolności dyfuzyjnej płuc dla tlenku węgla (DLco) – u pacjentów w wieku ≥ 18. roku życia;
5)badanie aktywności chitotriozydazy;
6)morfologia krwi z rozmazem;
7)oznaczenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT);
8)oznaczenie czasu protrombinowego (INR);
9)oznaczenie stężenia bilirubiny całkowitej i sprzężonej;
10)oznaczenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT);
11)oznaczenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AST);
12)oznaczenie aktywności fosfatazy alkalicznej;
13)lipidogram – oznaczenie cholesterolu całkowitego, triglicerydów, cholesterolu frakcji LDL i HDL;
14)badanie USG i MRI jamy brzusznej, z oceną objętości (z podaniem wymiarów) śledziony i wątroby;
15)badanie RTG płuc lub w uzasadnionych przypadkach HRCT;
16)spirometria (u pacjentów współpracujących, jeżeli istnieje możliwość wykonania badania);
17)pomiary antropometryczne (masa i wysokość/długość ciała);
18)elektrokardiografia (EKG);
19)badanie densytometryczne kości (DEXA) – opcjonalnie uzasadnionych przypadkach;
20)badanie RTG (MRI w uzasadnionych przypadkach) kości długich (badanie obligatoryjne jedynie u pacjentów z nieprawidłowościami układu kostno-stawowego);
21)konsultacja neurologiczna;
22)konsultacja pulmonologiczna (w uzasadnionych przypadkach).
Monitorowanie leczenia
2.1.badania wykonywane co najmniej co 6 miesięcy:
1)morfologia krwi z rozmazem;
2)parametry czynności wątroby (aminotransferaza alaninowa (ALT), aminotransferaza asparaginianowa (AST), bilirubina całkowita);
3)pomiary antropometryczne (masa i wysokość ciała, z oceną tempa wzrastania u dzieci do zakończenia procesu wzrastania); u dorosłych pacjentów tylko masa ciała;
4)stosowne do wieku oceny neurologiczne i rozwojowe (u dzieci).
2.2.badania wykonywane po 12 miesiącach, a następnie co 6 miesięcy:
1)badanie MRI i USG jamy brzusznej, z oceną objętości (z podaniem wymiarów) śledziony i wątroby - badania obligatoryjne po 12 miesiącach terapii, a następnie co 6 miesięcy terapii – USG obligatoryjne, natomiast MRI jedynie w przypadku stwierdzenia zwiększenia objętości śledziony lub wątroby w badaniu USG sugerujące możliwość spełnienia kryterium wyłączenia pkt. 1;
2)badanie poziomu biomarkera Lyso- sphyngomyelin;
3)lipidogram – oznaczenie cholesterolu całkowitego, triglicerydów, cholesterolu frakcji LDL i HDL;
4)elektrokardiografia (EKG);
5)badanie RTG płuc lub w uzasadnionych przypadkach HRCT – w uzasadnionych przypadkach;
6)spirometria (u pacjentów współpracujących, jeżeli istnieje możliwość wykonania badania) - w uzasadnionych przypadkach;
7)badanie densytometryczne kości (DXA) – w uzasadnionych przypadkach;
8)badanie RTG (MRI w uzasadnionych przypadkach) kości długich - w uzasadnionych przypadkach;
9)konsultacja neurologiczna;
10)konsultacja pulmonologiczna - w uzasadnionych przypadkach;
11)konsultacja ortopedyczna - w uzasadnionych przypadkach.
Ocena skuteczności leczenia
3.1.Wskaźniki efektywności leczenia:
a)zmiana objętości śledziony i wątroby (w MRI oraz USG i w % ),
b)poprawa obrazu płuc w RTG lub HRCT – jeśli dotyczy.
3.2.Oczekiwane korzyści zdrowotne (wartości dla wskaźników efektywności:
a)zmniejszenie objętości wątroby i śledziony u pacjentów leczonych olipudazą alfa,
b)zmniejszenie objawu „mlecznego szkła” i zmniejszenie wyniku ILD – jeśli dotyczy.
Weryfikacja skuteczności leczenia odbywa się w oparciu o w/w kryteria oraz ocenę stanu klinicznego pacjenta dokonywaną przez Zespół Koordynacyjny.
Dane gromadzone są w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych i analizowane przez Zespół Koordynacyjny, który podsumowuje wyniki leczenia w programie lekowym na koniec każdego roku.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawienie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników skuteczności terapii zawartych w punktach 3.1. oraz 3.2.;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowej do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgłoś się do programu B.158.FM
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.