O programie
Program jest przeznaczony dla dzieci z bardzo niskim wzrostem spowodowanym ciężkim pierwotnym niedoborem IGF-1, czyli insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (E34.3). Obejmuje leczenie mekaserminą. Do programu kwalifikuje Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu.
Kto może się zakwalifikować:
- dziecko ze skrajnie niskim wzrostem, czyli poniżej -3 SD dla płci i wieku na siatkach centylowych dla dzieci polskich,
- stężenie IGF-1 poniżej -2,5 SDS dla płci i wieku,
- prawidłowe stężenie hormonu wzrostu w badaniach,
- rozpoznanie potwierdzone testem generacji somatomedyn,
- wykluczenie innych przyczyn niskiego wzrostu, np. niedokrwistości, chorób wątroby, niedoczynności tarczycy lub zaburzeń wchłaniania.
Lek podaje się dwa razy na dobę w dawce zależnej od masy ciała. Badania kontrolne wykonuje się 30 dni po rozpoczęciu leczenia, a potem regularnie: co 90 dni (m.in. IGF-1 i glukoza we krwi), co 180 dni (m.in. badania tarczycy i HbA1c) oraz co rok (m.in. konsultacja laryngologiczna z audiogramem, konsultacja kardiologiczna i zdjęcie RTG do oceny wieku kostnego).
Leczenie kończy się m.in. przy przyroście wzrostu mniejszym niż 3 cm na rok, po osiągnięciu wieku kostnego powyżej 14 lat u dziewczynki lub powyżej 16 lat u chłopca, przy nawracających, zagrażających życiu hipoglikemiach (spadkach cukru we krwi) albo przy braku zgody pacjenta na dalsze leczenie.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (1) · mazowieckie (3) · podkarpackie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · śląskie (2) · wielkopolskie (1) · zachodniopomorskie (1)
- Klinika pediatrii i nefrologiiul. Waszyngtona 17, 15-274 Białystokbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyków 16, 40-752 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. prof. Antoniego Gębali 6, 20-093 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Lwowska 60, 35-301 Rzeszów1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 6 ośrodków
- ul. Unii Lubelskiej 1, 71-252 Szczecinbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. Marcina Kasprzaka 17 a, 01-211 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- Poradnia urologicznaul. Williama Heerleina Lindleya 4, 02-005 Warszawa
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. 3 Maja 13-15, 41-800 Zabrzebrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Mekasermina | Increlex (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.20
Kto może być leczony w programie lekowym B.20?
Program B.20 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: niskorosłość niesklasyfikowana gdzie indziej (E34.3), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.20?
W programie B.20 stosuje się: mekasermina. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.20?
Program B.20 realizuje 14 ośrodków w 11 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Białystok, Gdańsk, Katowice, Kraków, Lublin. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.20?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.20?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
1.Kryteria kwalifikacji
1)skrajna niskorosłość, tj. wysokość ciała poniżej -3 SD w odniesieniu do płci i wieku, na siatkach centylowych dla populacji dzieci polskich;
2)stężenie IGF-1 poniżej -2,5 SDS w odniesieniu do płci i wieku;
3)prawidłowe stężenie GH (w teście krótkiego nocnego wyrzutu tego hormonu - co najmniej 5 pomiarów stężeń hormonu wzrostu, w uzasadnionych przypadkach poszerzone o wykonanie dwóch testów stymulacji sekrecji tego hormonu);
4)wykluczenie innych, aniżeli ciężki pierwotny niedobór IGF-1, przyczyn niskorosłości (niedokrwistość, choroby wątroby, niedoczynność tarczycy, zaburzenia wchłaniania i trawienia jelitowego, obciążenia dotyczące przebiegu ciąży i porodu, itp.);
5)rozpoznanie ciężkiego pierwotnego niedoboru IGF-1 potwierdzone testem generacji somatomedyn;
6)w przypadkach wątpliwych badania molekularne w kierunku rozpoznania mutacji w obrębie receptora hormonu wzrostu, mutacji genu kodującego syntezę IGF-1 lub promotora tego genu.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Świadczeniobiorców do programu kwalifikuje, według standardów diagnozowania pacjentów z ciężkim pierwotnym niedoborem insulinopodobnego czynnika wzrostu-1, Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
1)nawracające, zagrażające życiu stany hipoglikemii;
2)złuszczenia głowy kości udowej;
3)pseudo-tumor cerebri;
4)ujawnienia lub wznowy choroby rozrostowej;
5)brak zgody pacjenta na kontynuację leczenia;
6)niezadowalający efekt leczenia, tj. przyrost wysokości ciała pacjenta leczonego za pomocą rhIGF-1 < 3 cm/rok;
7)osiągnięcie wieku kostnego:
a)powyżej 14 lat przez dziewczynkę,
b)powyżej 16 lat przez chłopca.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Stosowania Hormonu Wzrostu lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Mecaserminum podawane jest w dawce 0,04 - 0,12 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji
1)pomiar stężenia IGF-1;
2)pomiar stężenia IGFBP3;
3)pomiar stężenia glukozy we krwi;
4)test obciążenia glukozą z pomiarem glikemii i insulinemii;
5)pomiar odsetka glikowanej hemoglobiny HbA1c;
6)pomiar stężenia TSH, pomiar stężenia fT4;
7)jonogram surowicy krwi (co najmniej pomiar stężenia Na+);
8)konsultacja laryngologiczna z audiogramem;
9)konsultacja kardiologiczna z USG układu sercowo-naczyniowego;
10)konsultacja okulistyczna (w zależności od potrzeb);
11)RTG śródręcza z bliższą przynasadą kości przedramienia (do oceny wieku kostnego);
12)obrazowanie ośrodkowego układu nerwowego (TK z kontrastem lub MRI).
Monitorowanie leczenia
2.1 30 dni po rozpoczęciu leczenia
1)pomiar stężenia IGF-1;
2)pomiar stężenia IGFBP3;
3)pomiar stężenia glukozy we krwi;
4)test obciążenia glukozą z pomiarem glikemii i insulinemii
lub
5)pomiar odsetka glikowanej hemoglobiny HbA1c.
2.2 Co 90 dni
1)pomiar stężenia IGF-1;
2)pomiar stężenia IGFBP3;
3)pomiar stężenia glukozy we krwi.
2.3 Co 180 dni
1)pomiar stężenia TSH;
2)pomiar stężenia fT4;
3)jonogram surowicy krwi (co najmniej pomiar stężenia Na+);
4)pomiar odsetka glikowanej hemoglobiny HbA1c.
lub co 365 dni
5)test obciążenia glukozą z pomiarem glikemii i insulinemii
2.5 Co 365 dni
1)konsultacja laryngologiczna z audiogramem;
2)konsultacja kardiologiczna z USG układu sercowo-naczyniowego;
3)RTG śródręcza z bliższą przynasadą kości przedramienia (do oceny wieku kostnego);
4)obrazowanie ośrodkowego układu nerwowego (TK z kontrastem lub MRI) - w zależności od potrzeb.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, nie rzadziej niż co 3 miesiące oraz na zakończenie leczenia;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgłoś się do programu B.20
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.