O programie
Program dotyczy zapobiegania napadom dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego (HAE) o ciężkim przebiegu, gdy napady często nawracają (ICD-10: D84.1). Obejmuje leczenie berotralstatem lub lanadelumabem. Kwalifikacji dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.
Kto może się zakwalifikować:
- osoby od 12. roku życia;
- z rozpoznanym dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym typu I lub II;
- z udokumentowanymi częstymi, ciężkimi napadami: co najmniej 6 napadów wymagających leku ratunkowego w ciągu ostatnich 6 miesięcy;
- także osoby skutecznie leczone wcześniej jednym z tych leków w ramach innego finansowania (poza badaniami klinicznymi), jeśli na początku spełniały kryteria.
Berotralstat przyjmuje się raz na dobę w domu, po przeszkoleniu. Lanadelumab podaje się zwykle co 2 tygodnie, a przy dobrej kontroli choroby można rozważyć podawanie co 4 tygodnie. Po co najmniej czterech wizytach w ośrodku leczenie może być kontynuowane w domu, a pacjent lub opiekun uczy się podawać lek. Co 6 miesięcy wykonuje się badania krwi i ocenia częstość napadów, a Zespół Koordynacyjny decyduje o dalszym leczeniu. W razie potrzeby lekarz może zmienić jeden lek na drugi.
Leczenie kończy się m.in., gdy po 6 miesiącach liczba napadów zagrażających życiu nie zmniejszy się co najmniej o połowę, przy nadwrażliwości na lek oraz w ciąży lub podczas karmienia piersią (przy lanadelumabie możliwa jest decyzja o kontynuacji).
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (1) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (2) · mazowieckie (2) · podkarpackie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · śląskie (1) · świętokrzyskie (2) · warmińsko-mazurskie (1) · wielkopolskie (2) · zachodniopomorskie (1)
- ul. M.C. Skłodowskiej 24A, 15-276 Białystokbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Ujejskiego 75, 85-168 Bydgoszczbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Czerwona Góra 10, 26-060 Chęcinybrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Kielecka 1-3, 26-020 Chmielnikbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Medyków 14, 40-752 Katowicebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 10 ośrodków
- al. Kraśnicka 100, 20-718 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Pomorska 251, 92-213 Łódźbrak oczekujących · stan na wrzesień 2026
- ul. Jagiellońska 78, 10-357 Olsztynbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- Wielkopolskie Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii im. Eugenii i Janusza Zeylandów – Poznań-Jeżyceul. Szamarzewskiego 62, 60-569 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Chopina 2, 35-055 Rzeszówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Powstańców Wlkp. 72, 70-111 Szczecin
- Poradnia urologicznaul. Williama Heerleina Lindleya 4, 02-005 Warszawa
- ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Berotralstat | Orladeyo (streszczenie EMA) |
| Lanadelumab | Takhzyro (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.122
Kto może być leczony w programie lekowym B.122?
Program B.122 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia układu dopełniacza (D84.1), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.122?
W programie B.122 stosuje się: berotralstat, lanadelumab. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.122?
Program B.122 realizuje 18 ośrodków w 14 województwach, m.in. w miejscowościach: Kraków, Poznań-Jeżyce, Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Chęciny. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.122?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.122?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
Do programu kwalifikowani są pacjenci, którzy spełniają następujące kryteria:
1)rozpoznany dziedziczny obrzęk naczynioruchowy (HAE) typu I lub typu II;
2)wiek od 12 roku życia;
3)udokumentowane, częste występowanie ciężkich ataków obrzęku naczynioruchowego - minimum 6 ataków z udokumentowanym użyciem leku ratunkowego w ciągu ostatnich 6 miesięcy.
Ponadto do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci powyżej 12 roku życia, którzy byli leczeni skutecznie berotralstatem lub lanadelumabem w ramach innego sposobu finansowania terapii (z wyjątkiem badań klinicznych), pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Kwalifikacji świadczeniobiorców do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich - Sekcja ds. Zespołów Autozapalnych i Obrzęku Naczynioruchowego (dalej jako Zespół Koordynacyjny), powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
Kryterium wyłączenia z leczenia lanadelumabem lub berotralstatem jest spełnienie co najmniej jednego z niżej wymienionych kryteriów:
1)ciąża lub karmienie piersią:
a)lanadelumab - lekarz prowadzący w porozumieniu z Zespołem Koordynacyjnym może podjąć decyzję o kontynuacji leczenia w przypadkach gdy przerwanie leczenia będzie nieść ze sobą wyższe ryzyko działań niekorzystnych, niż kontynuacja leczenia,
b)berotralstat - wyłączenie z programu na czas ciąży lub karmienia piersią;
2)podczas 6 miesięcznej terapii średnia miesięczna występowania zagrażających życiu ataków nie zmniejszyła się o co najmniej 50% w stosunku do średniej częstości ataków w półrocznym okresie poprzedzającym leczenie;
3)wystąpienie objawów nadwrażliwości na berotralstat, lanadelumab lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.
Do programu włączane są, bez konieczności ponownej kwalifikacji, pacjentki wyłączone z programu w związku z ciążą lub karmieniem piersią.
Zamiana terapiiKiedy można zmienić lek na inny w ramach programu.
W razie wskazań klinicznych lekarz prowadzący, w porozumieniu z Zespołem Koordynującym ds. Chorób Ultrarzadkich, może podjąć decyzję o zmianie terapii z zastosowanego leku na inny dostępny w ramach programu (z lanadelumabu na berotralstat lub z berotralstatu na lanadelumab), z zachowaniem ciągłości leczenia, bez konieczności ponownej kwalifikacji, o ile spełnienie kryteriów zostało już uprzednio potwierdzone.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Dawka początkowa lanadelumabu to 300 mg podawane co 2 tygodnie.
U pacjentów z dobrą kontrola choroby (brak objawów HAE przez więcej niż 6 miesięcy), w szczególności u tych z małą masą ciała, należy rozważyć redukcję dawki do 300 mg co 4 tygodnie.
W razie nawrotu napadów dawka może być zwiększona do 300 mg co 2 tygodnie.
Leczenie może być kontynuowane w warunkach domowych, jeśli lekarz i pacjent uznają to za właściwe.
Do tego czasu pacjent odbywa w ośrodku minimum cztery wizyty w odstępach zgodnych z dawkowaniem leku.
Wizyty mają też na celu edukację pacjenta w zakresie administrowania leku – samodzielnego lub przez opiekuna prawnego.
Pacjent lub opiekunowie prawni pacjenta muszą być poinstruowani odnośnie techniki podawania leku, prowadzenia dziennika leczenia oraz rozpoznawania działań niepożądanych (ciężkich reakcji alergicznych) i czynności, które należy podjąć w przypadku ich wystąpienia.
Pacjent otrzymuje leki dla celów terapii domowej w ośrodku prowadzącym terapię HAE danego pacjenta.
Dawkowanie berotralstatu
Zalecana dawka u osób dorosłych i młodzieży w wieku od 12 lat o masie ciała ≥ 40 kg to 150 mg berotralstatu raz na dobę.
Berotralstat przyjmowany jest w warunkach domowych, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego, po przeszkoleniu pacjenta w zakresie prawidłowego stosowania oraz rozpoznawania działań niepożądanych.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji
1)stężenie inhibitora C1 esterazy we krwi (co najmniej dwukrotny pomiar w odstępach minimum 4 tygodni);
2)aktywność inhibitora C1 esterazy we krwi - badanie wymagane gdy stężenie inhibitora C1 jest prawidłowe (co najmniej dwukrotny pomiar w odstępach minimum 4 tygodni);
3)stężenie składowej C4 dopełniacza (co najmniej dwukrotny pomiar w odstępach minimum 4 tygodni);
4)stężenie składowej C1q dopełniacza - badanie wymagane w przypadku ujemnego wywiadu rodzinnego (co najmniej dwukrotny pomiar w odstępach minimum 4 tygodni). Dotyczy pacjentów, u których pierwszy napad nastąpił powyżej 40 roku życia;
5)morfologia krwi;
6)badanie ogólne moczu;
7)czas kaolinowo-kefalinowy (APTT);
8)oznaczenie INR;
9)oznaczenie poziomu:
a)aminotransferazy asparaginowej (AspAT),
b)aminotransferazy alaninowej (AlAT),
c)bilirubiny całkowitej;
d)fosfatazy alkalicznej- dla berotralstatu,
e)kreatyniny (eGFR)- dla berotralstatu,
10)próba ciążowa u kobiet w wieku rozrodczym;
11)EKG- w przypadku wskazań klinicznych, dla berotralstatu.
Wyniki badań przedstawione w punktach 1, 2, 3 i 4 mogą zostać pobrane z dokumentacji medycznej pacjenta.
Monitorowanie bezpieczeństwa i skuteczności leczenia berotralstatem lub lanadelumabem
Weryfikacja skuteczności leczenia odbywa się, co 6 miesięcy od rozpoczęcia leczenia, w oparciu o ocenę stanu klinicznego pacjenta oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii. Decyzję o przedłużeniu lub zakończeniu leczenia podejmuje Zespół Koordynacyjny, na podstawie uzupełnionej i udostępnionej w systemie elektronicznym karty monitorowania terapii, zawierającej wyniki badań:
1)morfologia krwi;
2)czas kaolinowo-kefalinowy (APTT);
3)aminotransferazy AspAT i ALAT, bilirubina całkowita;
4)fosfataza alkaliczna- dla berotrolstartu;
5)kreatynina (eGFR)- dla berotralstatu;
6)oznaczenie INR;
7)badanie ogólne moczu- dla berotralstatu;
8)EKG- w przypadku wskazań klinicznych, dla berotralstatu;
9)ocena częstości występowania ataków z określeniem lokalizacji i ciężkości, w tym wymagających leczenia ratunkowego.
Badania wykonuje się co 6 miesięcy.
Na podstawie ww. badań w celu monitorowania skuteczności leczenia Zespół Koordynacyjny określa dla indywidualnego pacjenta wskaźniki odpowiedzi na leczenie, w tym:
a)częstość występowania ataków oraz ich ciężkość,
b)konieczność wdrożenia leczenia ratunkowego.
Dane gromadzone są w systemie elektronicznym i analizowane przez Zespół Koordynacyjny, który podsumowuje wyniki leczenia w programie lekowym na koniec każdego roku.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej świadczeniobiorcy danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym rejestrze dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ - w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników skuteczności terapii zawartych w pkt. 2 (częstość występowania ataków, konieczność wdrożenia leczenia ratunkowego), z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo - rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgłoś się do programu B.122
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.