programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.61 Leczenie chorych na cystynozę nefropatyczną

Zaburzenia transportu aminokwasów (E72.0) · choroby rzadkie

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • zaburzenia transportu aminokwasów (E72.0)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie – leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • cysteamina
  • merkaptamina
Szczegóły leków
Gdzie
7 ośrodków w 6 województwach
Pacjenci
10 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ) – liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy cystynozy nefropatycznej, rzadkiej choroby, w której cystyna gromadzi się w komórkach, a nerki są uszkodzone (ICD-10: E72.0). Obejmuje leczenie cysteaminą doustną oraz cysteaminą w kroplach do oczu. Kwalifikacji dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.

Kto może się zakwalifikować:

Krople można stosować razem z leczeniem doustnym. Kryteria dla danej postaci leku muszą być spełnione łącznie.

  • do leczenia doustnego: stężenie cystyny w białych krwinkach powyżej 1 nmol/mg białka;
  • obecnie lub w przeszłości cechy uszkodzenia nerek (zespół Fanconiego lub białko w moczu);
  • do leczenia kroplami do oczu: dodatkowo kryształki cystyny w rogówce, stwierdzone w badaniu okulistycznym;
  • do leczenia kroplami: wiek co najmniej 2 lata.

Cysteaminę doustną przyjmuje się cztery razy na dobę, a dawkę zwiększa się stopniowo przez 4–6 tygodni. Krople zakrapla się do każdego oka zwykle 4 razy na dobę. Badania krwi i moczu oraz konsultację nefrologiczną wykonuje się co 90 dni, badanie oczu i stężenie cystyny co 180 dni, a część konsultacji raz w roku. Co 6 miesięcy Zespół Koordynacyjny decyduje o przedłużeniu leczenia.

Leczenie kończy się m.in. przy nadwrażliwości lub nietolerancji cysteaminy, nadwrażliwości na penicylaminę, ciąży, karmieniu piersią, rezygnacji lub znacznym postępie choroby mimo leczenia.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: lubelskie (2) · małopolskie (1) · mazowieckie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · warmińsko-mazurskie (1)

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.

Najczęstsze pytania o program B.61

Kto może być leczony w programie lekowym B.61?

Program B.61 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia transportu aminokwasów (E72.0), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.61?

W programie B.61 stosuje się: cysteamina, merkaptamina. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.61?

Program B.61 realizuje 7 ośrodków w 6 województwach, m.in. w miejscowościach: Lublin, Białystok, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Warszawa. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.61?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.61?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

do leczenia systemowego cystynozy nefropatycznej cysteaminą w postaci doustnej

1)stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej > 1 nmol/mg białka komórkowego;

2)aktualnie lub w wywiadzie cechy nefropatii (zespół Fanconiego lub białkomocz).

Kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.

1.2.do leczenia miejscowego cystynozy nefropatycznej z towarzyszącym odkładaniem się kryształków cystyny w rogówce oka cysteaminą w postaci roztworu kropli do oczu

1)aktualnie lub w wywiadzie stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej > 1 nmol/mg białka komórkowego;

2)aktualnie lub w wywiadzie cechy nefropatii (zespół Fanconiego lub białkomocz);

3)zidentyfikowanie kryształków cystyny w badaniu przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej lub mikroskopem konfokalnym;

4)wiek ≥2 lat.

Kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.

Leczenie miejscowe cysteaminą w postaci roztworu kropli do oczu może być stosowane jednocześnie z leczeniem systemowym cysteaminą w postaci doustnej.

Ponadto do programu lekowego w zakresie leczenia cysteaminą w postaci roztworu kropli do oczu kwalifikowani są również pacjenci, którzy byli leczeni w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

1)wystąpienie nadwrażliwości na cysteaminę lub substancje pomocnicze;

2)wystąpienie objawów nietolerancji na cysteaminę, uniemożliwiające dalsze leczenie;

3)nadwrażliwość na penicylaminę;

4)karmienie piersią;

5)ciąża;

6)rezygnacja pacjenta lub jego opiekunów prawnych;

7)znaczna progresja choroby, pojawiająca się pomimo zastosowanego leczenia.

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii. Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

Zalecana dawka dobowa cysteaminy u dzieci poniżej 12 lat wynosi 1,3 g/m2 powierzchni ciała / dobę. U pacjentów powyżej 12 lat i o masie ciała powyżej 50 kg zalecana dawka dobowa leku wynosi 2 g. Preparat podaje się doustnie, cztery razy na dobę, w równych dawkach podzielonych co 6 h. Dawka początkowa powinna stanowić 1/4 do 1/6 zalecanej dawki i być stopniowo zwiększana przez okres 4-6 tygodni, w celu uniknięcia nietolerancji preparatu. W przypadkach określonych w Charakterystyce Produktu Leczniczego, dopuszcza się zwiększenie w/w dawki leku, ale nie przekraczającej 1,95 g/m2 powierzchni ciała/dobę.

Dawkowanie cysteaminy w postaci roztworu kropli do oczu

Zalecana dawka to jedna kropla zakraplana do każdego oka 4 razy na dobę w godzinach dziennych. Pomiędzy każdym zakraplaniem zaleca się zachować 4 godziny odstępu.

Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego dawkę można stopniowo zmniejszać (do minimalnej całkowitej dobowej dawki równej 1 kropli zakraplanej do każdego oka) w zależności od wyników badań okulistycznych (np. odkładanie się kryształków cystyny w rogówce, nadwrażliwość na światło).

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania przy kwalifikacji

1)stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej;

2)morfologia krwi z rozmazem;

3)stężenie kreatyniny, glukozy, cholesterolu, sodu, potasu, chloru, wapnia, fosforu, kwasu moczowego, białka całkowitego, albumin, transaminaz (ASPAT, ALAT) w surowicy krwi na czczo;

4)stężenie kreatyniny, wapnia, magnezu, fosforu w porannej porcji moczu (nie dotyczy pacjentów z GFR<60 ml/min/1,73 m2 powierzchni ciała oraz pacjentów po przeszczepie nerki);

5)gazometria krwi żylnej;

6)badanie ogólne moczu;

7)stężenie TSH, fT4;

8)ocena parametrów rozwojowych: wysokość, masa ciała, powierzchnia ciała;

9)USG jamy brzusznej;

10)konsultacja nefrologiczna z oceną eGFR;

11)konsultacja neurologiczna;

12)konsultacja endokrynologiczna;

13)konsultacja pulmonologiczna z badaniem spirometrycznym u pacjentów > 10 r.ż.;

14)konsultacja okulistyczna (badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej lub mikroskopem konfokalnym);

Monitorowanie leczenia

2.1.Raz na 90 dni:

1)morfologia krwi z rozmazem;

2)stężenie kreatyniny, glukozy, cholesterolu, sodu, potasu, chloru, wapnia, fosforu w surowicy krwi na czczo;

3)stężenie kreatyniny, wapnia, magnezu, fosforu w porannej porcji moczu (nie dotyczy pacjentów z GFR<60 ml/min/1,73 m2 powierzchni ciała oraz pacjentów po przeszczepie nerki);

4)gazometria krwi żylnej;

5)badanie ogólne moczu;

6)ocena parametrów rozwojowych: wysokość, masa ciała, powierzchnia ciała;

7)konsultacja nefrologiczna z oceną eGFR.

2.2.Raz na 180 dni:

1)stężenie TSH, fT4;

2)konsultacja okulistyczna (badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej lub mikroskopem konfokalnym);

3)stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej.

2.3.Raz na 365 dni:

1)USG jamy brzusznej;

2)konsultacja neurologiczna;

3)konsultacja endokrynologiczna;

4)konsultacja psychologiczna;

5)konsultacja gastrologiczna;

6)konsultacja pulmonologiczna z badaniem spirometrycznym u pacjentów > 10 r.ż.

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;

2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.

Zgłoś się do programu B.61

Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

  1. Twoje dane

    Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

  2. O Tobie

    Płeć*
  3. Zgody

    Pokaż szczegóły zgód

    1. Zgoda na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym danych o zdrowiu, w celu oceny, czy mogę skorzystać z programu lekowego lub badania klinicznego.

    2. Zgoda na kontakt e-mailowy w tej sprawie (a jeśli podam numer telefonu – także telefoniczny), również w sprawie badania klinicznego, które może być dla mnie odpowiednie.

    Więcej: polityka prywatności.

Pola oznaczone * są wymagane.

Program B.61 – bezpłatnieZgłoś się