O programie
Program dotyczy osób z hiperamonemią, czyli podwyższonym stężeniem amoniaku we krwi, występującą w przebiegu acydurii propionowej, metylomalonowej lub izowalerianowej (E71.1). Obejmuje leczenie kwasem kargluminowym.
Kto może się zakwalifikować:
O kwalifikacji decyduje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.
- osoby ze stężeniem amoniaku powyżej 90 μmol/l (dzieci) lub powyżej 50 μmol/l (dorośli),
- hiperamonemia występuje w przebiegu acydurii propionowej, metylomalonowej lub izowalerianowej,
- choroba rozpoznana na podstawie badania profilu kwasów organicznych w moczu i profilu acylokarnityn we krwi,
- także osoby leczone wcześniej w ramach innego sposobu finansowania, jeśli w chwili rozpoczęcia leczenia spełniały kryteria programu.
Skuteczność leczenia jest weryfikowana co 6 miesięcy. Co najmniej raz na 180 dni ocenia się stan pacjenta, m.in. stężenie amoniaku, gazometrię, aminokwasy, morfologię krwi, enzymy wątrobowe i EKG, a także zleca konsultacje neurologa i dietetyka. Tabletki miesza się z wodą do powstania zawiesiny, którą się połyka lub podaje przez zgłębnik nosowo-żołądkowy.
Leczenie kończy się m.in. przy braku skuteczności, nadwrażliwości na lek, ciąży lub karmieniu piersią albo braku współpracy pacjenta.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (1) · mazowieckie (2) · pomorskie (1) · wielkopolskie (1)
- ul. Marii Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Marcina Kasprzaka 17 a, 01-211 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Kwas kargluminowy | Carbaglu (streszczenie EMA), Kwas kargluminowy Waymade, Ucedane (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.143
Kto może być leczony w programie lekowym B.143?
Program B.143 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.143?
W programie B.143 stosuje się: kwas kargluminowy. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.143?
Program B.143 realizuje 8 ośrodków w 7 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Bydgoszcz, Gdańsk, Kraków, Łódź, Poznań-Jeżyce. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.143?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.143?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
1)hiperamonemia rozpoznana przy stężeniu amoniaku:
a)>90 μmol/l u dzieci,
b)>50 μmol/l u dorosłych,
w przebiegu acydurii propionowej, metylomalonowej oraz izowalerianowej zdiagnozowanej na podstawie analizy profilu kwasów organicznych w moczu metodą GC/MS i profilu acylokarnityn we krwi metodą tandem MS.
Ponadto do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci, którzy byli leczeni w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Kwalifikacji pacjentów do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
1)stwierdzenie braku skuteczności leczenia - weryfikacji skuteczności leczenia dokonuje co 6 miesięcy Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii;
2)wystąpienie nadwrażliwości na kwas kargluminowy lub którykolwiek z pozostałych składników leku;
3)ciąża lub karmienie piersią;
4)brak współpracy pacjenta przy realizacji programu.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Początkowa dawka dobowa powinna wynosić 100 mg/kg, w razie potrzeby do 250 mg/kg.
Następnie dawkę należy dostosować indywidualnie tak, aby utrzymać prawidłowe stężenie amoniaku w osoczu wg zasad opisanych w ChPL.
Do tabletek należy dodać co najmniej 5-10 ml wody, do powstania zawiesiny i połknąć natychmiast lub podać szybko strzykawką przez zgłębnik nosowo-żołądkowy.
Szczegółowe informacje odnośnie dawkowania oraz jego modyfikacji zawarte są w aktualnym na dzień wydania decyzji dokumencie Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL).
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji
1)szczegółowy wywiad (dotyczący przebiegu klinicznego choroby, zwłaszcza liczby i ciężkości epizodów hiperamonemii, informacji w zakresie leczenia pacjenta kwasem kargluminowym obecnie oraz w przeszłości) oraz opis badania przedmiotowego;
2)stężenie amoniaku w osoczu;
3)ilościowe oznaczenie stężenia aminokwasów (glutamina, izoleucyna, leucyna, walina, glicyna, metionina, treonina) w osoczu/surowicy;
4)morfologia z rozmazem;
5)gazometria krwi;
6)profil kwasów organicznych w moczu metodą GC/MS;
7)profil acylokarnityn w suchej kropli krwi;
8)pomiar parametrów auksologicznych – masy i długości/ wysokości ciała, BMI);
9)aktywność enzymów wątrobowych: ALAT, AspAT, stężenie bilirubiny całkowitej i związanej;
10)ciśnienie tętnicze krwi;
11)EKG;
12)konsultacja neurologiczna;
13)konsultacja dietetyczna;
14)konsultacja psychologiczna.
Monitorowanie leczenia
Co najmniej raz na 180 dni ocena stanu pacjenta oraz skuteczności terapii
1)szczegółowy wywiad (dotyczący przebiegu klinicznego choroby, zwłaszcza liczby i ciężkości epizodów hiperamonemii) oraz opis badania przedmiotowego;
2)stężenie amoniaku w osoczu;
3)gazometria krwi;
4)ilościowe oznaczenie stężenia aminokwasów (glutamina, izoleucyna, leucyna, walina, glicyna, metionina, treonina) w osoczu /surowicy;
5)morfologia z rozmazem;
6)pomiar parametrów auksologicznych – masy i długości/ wysokości ciała, BMI);
7)aktywność enzymów wątrobowych: ALAT, AspAT, stężenie bilirubiny całkowitej i związanej;
8)EKG;
9)konsultacja neurologiczna;
10)konsultacja dietetyczna;
11)konsultacja psychologiczna w zależności od potrzeb;
12)badanie EEG, MRI OUN (w uzasadnionych przypadkach).
Weryfikacja skuteczności leczenia odbywa się w oparciu o w/w kryteria oraz ocenę stanu klinicznego pacjenta dokonywaną przez Zespół Koordynacyjny.
Dane gromadzone są w SMPT i analizowane przez Zespół Koordynacyjny, który podsumowuje wyniki leczenia w programie lekowym na koniec każdego roku.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników skuteczności terapii zawartych w punkcie 2.1;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.
Zgłoś się do programu B.143
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.