O programie
Program dotyczy leczenia wspomagającego zaburzeń cyklu mocznikowego (E72.2), czyli bardzo rzadkich chorób metabolicznych, w których może dochodzić do podwyższonego stężenia amoniaku we krwi (hiperamonemii). Obejmuje leczenie fenylomaślanem glicerolu.
Kto może się zakwalifikować:
O kwalifikacji decyduje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.
- osoby z zaburzeniem cyklu mocznikowego potwierdzonym badaniem enzymatycznym, biochemicznym lub genetycznym,
- chodzi o niedobór jednego z sześciu wymienionych w programie enzymów lub przenośników, m.in. karbamoilotransferazy ornitynowej lub arginazy I,
- osoby, u których samo ograniczenie białka w diecie lub suplementacja aminokwasów nie dają skutecznego leczenia,
- osoby bez nadwrażliwości na substancję czynną; program nie obejmuje leczenia ostrej hiperamonemii.
Skuteczność leczenia jest weryfikowana co 6 miesięcy, a o przedłużeniu leczenia decyduje Zespół Koordynacyjny na podstawie karty monitorowania terapii. Kontrole, nie rzadziej niż raz na pół roku, obejmują m.in. stężenie amoniaku i aminokwasów we krwi oraz konsultacje psychologa, neurologa i dietetyka.
Leczenie kończy się m.in. po przeszczepieniu wątroby, w razie nadwrażliwości na lek, ciąży lub karmienia piersią albo działań niepożądanych uniemożliwiających dalszą terapię.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (1) · mazowieckie (2) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · świętokrzyskie (1) · wielkopolskie (1)
- Klinika pediatrii i nefrologiiul. Waszyngtona 17, 15-274 Białystokbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Artwińskiego 3, 25-734 Kielcebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżyce4 osoby oczekują w 1 z 2 miejsc · stan na październik 2026
- ul. Marcina Kasprzaka 17 a, 01-211 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 1 ośrodek
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE – zakres w programie może być węższy.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| Glicerolu fenylbutyran | Ravicti (streszczenie EMA) |
Najczęstsze pytania o program B.140
Kto może być leczony w programie lekowym B.140?
Program B.140 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia przemian cyklu mocznikowego (E72.2), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.140?
W programie B.140 stosuje się: glicerolu fenylbutyran. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.140?
Program B.140 realizuje 9 ośrodków w 8 województwach, m.in. w miejscowościach: Warszawa, Białystok, Gdańsk, Kielce, Kraków, Łódź. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.140?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.140?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
1)zaburzenie cyklu mocznikowego potwierdzone badaniem enzymatycznym, biochemicznym lub genetycznym, obejmujące niedobór:
a)syntetazy karbamoilofosforanowej I,
lub
b)karbamoilotransferazy ornitynowej,
lub
c)syntetazy argininobursztynianowej,
lub
d)liazy argininobursztynianowej,
lub
e)arginazy I,
lub
f)translokazy ornitynowej (tzw. zespół HHH tj. hiperamonemia-hiperornitynemia-homocytrulinuria);
2)brak skutecznego leczenia zaburzeń cyklu mocznikowego tylko poprzez ograniczenie spożycia białka lub suplementację aminokwasów.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się, w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
Kryteria stanowiące przeciwwskazania do udziału w programie
1)nadwrażliwość na substancję czynną;
2)leczenie ostrej hiperamonemii.
Kryteria wyłączenia z dalszego udziału w programie
Spełnienie któregokolwiek z poniższych warunków:
1)przeszczepienie wątroby;
2)nadwrażliwość na fenylooctan lub fenylomaślan;
3)ciąża lub karmienie piersią;
4)wystąpienie działań niepożądanych, które w opinii lekarza prowadzącego uniemożliwiają kontynuację terapii.
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Fenylomaślan glicerolu należy podawać zgodnie z dawkowaniem określonym w aktualnej na dzień wydania decyzji Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania przy kwalifikacji do leczenia
1)stężenie amoniaku we krwi;
2)profil aminokwasów w osoczu;
3)wydalanie kwasu orotowego w moczu (metodą ilościową);
4)przy podejrzeniu zespołu HHH - profil aminokwasów w moczu;
5)przy podejrzeniu deficytu liazy argininobursztynianu – poziom argininobursztynianu we krwi lub moczu;
6)analiza DNA w kierunku wariantu odpowiedzialnego za hiperamonemię;
7)konsultacja psychologa (ocena rozwoju psychoruchowego / intelektualnego);
8)konsultacja neurologa;
9)konsultacja dietetyka (z oceną skuteczności stosowanej dotychczas diety oraz zawartości białka całkowitego i naturalnego w diecie);
10)szczegółowy wywiad dotyczący przebiegu klinicznego choroby, zwłaszcza liczby i ciężkości epizodów hiperamonemii.
Monitorowanie leczenia
Okresowe monitorowanie (w zależności od potrzeb klinicznych, wieku i stabilności pacjenta; nie rzadziej niż raz na pół roku):
1)szczegółowy wywiad dotyczący przebiegu klinicznego choroby, zwłaszcza liczby i ciężkości epizodów hiperamonemii;
2)stężenie amoniaku we krwi;
3)stężenie aminokwasów w osoczu;
4)konsultacja psychologa (ocena postępów w rozwoju psychoruchowym / intelektualnym);
5)konsultacja neurologa;
6)konsultacja dietetyka.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej świadczeniobiorcy danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo – rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.
Zgłoś się do programu B.140
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.