O programie
Program dotyczy uzupełniającego leczenia L-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych (E71.1, E71.3, E72.3). O kwalifikacji do terapii decyduje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.
Kto może się zakwalifikować:
- osoby z ostatecznie potwierdzonym rozpoznaniem 3-metylokrotonylo-glicynurii (MCG), acydurii glutarowej typu I, acydurii izowalerianowej, metylomalonowej lub propionowej,
- albo z ostatecznie potwierdzonym zaburzeniem spalania kwasów tłuszczowych (LC-FAOD lub MCADD), deficytem wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD) lub pierwotnym deficytem karnityny,
- osoby, u których badania wykonane przy kwalifikacji wykazały wskazania kliniczne i biochemiczne do leczenia L-karnityną.
Dawkę dobiera lekarz indywidualnie, m.in. do choroby, wieku, masy ciała i stężenia karnityny we krwi, a dawkę dobową dzieli się na co najmniej trzy części. Co 180 dni wykonuje się badanie lekarskie oraz oznaczenia karnityny we krwi. Co 6 miesięcy Zespół ocenia skuteczność leczenia i decyduje o jego przedłużeniu. Leczenie trwa do decyzji Zespołu lub lekarza prowadzącego o zakończeniu udziału w programie.
Leczenie kończy się przy wystąpieniu objawów nadwrażliwości na L-karnitynę.
Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.
Gdzie się leczyć
Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (1) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (3) · mazowieckie (2) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · wielkopolskie (2) · zachodniopomorskie (2)
- Klinika pediatrii i nefrologiiul. Waszyngtona 17, 15-274 Białystokbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Marii Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz
- ul. Mariana Smoluchowskiego 17, 80-214 Gdańskbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. ORLA 2, 75-727 Koszalinbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Botaniczna 3, 31-503 Kraków
- ul. Wielicka 265, 30-663 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Strzelecka 2 - 2a, 31-503 Krakówbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. prof. Antoniego Gębali 6, 20-093 Lublinbrak oczekujących · stan na październik 2026
Pokaż pozostałe 7 ośrodków
- ul. Rzgowska 281/289, 93-338 Łódźbrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań-Grunwaldbrak oczekujących · stan na październik 2026
- Szpital Kliniczny im. Karola Jonschera Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniuul. Szpitalna 27/33, 60-572 Poznań-Jeżycebrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Unii Lubelskiej 1, 71-252 Szczecin
- ul. Marcina Kasprzaka 17 a, 01-211 Warszawa1 osoba oczekuje w 1 z 2 miejsc, średnio 9 dni · stan na październik 2026
- al. Eja Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawabrak oczekujących · stan na październik 2026
- ul. Borowska 213, 50-556 Wrocławbrak oczekujących · stan na październik 2026
Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.
Leki w programie
Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.
| Substancja czynna | Leki (nazwy handlowe) |
|---|---|
| L-Karnityna | L-karnityna |
Najczęstsze pytania o program B.109
Kto może być leczony w programie lekowym B.109?
Program B.109 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1); zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3); zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.
Jakie leki są refundowane w programie B.109?
W programie B.109 stosuje się: l-Karnityna. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.
Gdzie jest realizowany program B.109?
Program B.109 realizuje 15 ośrodków w 10 województwach, m.in. w miejscowościach: Kraków, Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.
Ile kosztuje leczenie w programie B.109?
Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.
Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.109?
Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.
Pełna treść programu
Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.
Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.
3-metylokrotonylo-glicynuria (MCG)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie 3-metylokrotonylo-glicynuri oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Acyduria glutarowa I (GA I)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii glutarowej typu I oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Acyduria izowalerianowa (IVA)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii izowalerianowej (IVA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Acyduria metylomalonowa (MMA)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii metylomalonowej (MMA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Acyduria propionowa (PA)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii propionowej (PA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
1.6.Zaburzenia spalania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD, VLCADD, deficyt MTP, deficyt CACT, deficyt CPT2
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD lub VLCADD, lub deficyt MTP, lub deficytu CACT, lub deficytu CPT2 oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Deficyt dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Pierwotny deficyt karnityny (CUD)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie pierwotnego deficytu karnityny (CUD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
1.9. Deficyt wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD)
Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.
Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.
Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się, w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.
Do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci, których leczenie L-karnityną było finansowane w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego
Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).
1)wystąpienie objawów nadwrażliwości na L-karnitynę
Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.
Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii.
Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.
DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.
Leczenie należy rozpocząć w momencie ustalenia wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną.
Dawki L-karnityny należy dostosowywać indywidualnie do określonej jednostki chorobowej, wieku, masy ciała i stanu klinicznego pacjenta oraz do bieżącego stężenia wolnej karnityny we krwi. Okresowo – w zależności od sytuacji klinicznej – może występować konieczność zwiększenia dawki nawet do poziomu maksymalnego (stan dekompensacji) lub redukcji nawet do poziomu 0 (w sytuacji wyrównania metabolicznego). Każdorazowo o zmianie dawkowania L-karnityny decyduje lekarz prowadzący.
Dawkowanie
3-metylokrotonylo-glicynuria (MCG)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 100 mg/kg m.c./doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Acyduria glutarowa I (GA I)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 200 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Acyduria izowalerianowa (IVA)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Acyduria metylomalonowa (MMA)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Acyduria propionowa (PA)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
1.6.Zaburzenia spalania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD, VLCADD, deficyt MTP, deficyt CACT, deficyt CPT2
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 30 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Deficyt dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Pierwotny deficyt karnityny (CUD)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 200 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Deficyt wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD)
Zalecane dawkowanie:
od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.
Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.
Badania diagnostyczne przy kwalifikacji oraz w ramach monitorowania leczenia L-karnityną są tożsame dla wszystkich jednostek chorobowych.
1.Badania przy kwalifikacji:
1)Badanie podmiotowe;
2)Badanie przedmiotowe (fizykalne);
3)Stężenie karnityny wolnej;
4)Stężenie karnityny całkowitej;
5)Profil acylkarnityn w suchej kropli krwi metodą tandemowej spektrometrii mas.
2.Monitorowanie leczenia (co 180 dni):
1)Badanie podmiotowe;
2)Badanie przedmiotowe (fizykalne);
3)Stężenie karnityny wolnej;
4)Stężenie karnityny całkowitej;
5)Profil acylkarnityn w suchej kropli krwi metodą tandemowej spektrometrii mas.
Monitorowanie programu
1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;
3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zgłoś się do programu B.109
Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.