programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.109 Leczenie uzupełniające l-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych

Inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1); zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3); zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3) · choroby rzadkie

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1)
  • zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3)
  • zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie – leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • l-Karnityna
Szczegóły leków
Gdzie
15 ośrodków w 10 województwach
Pacjenci
154 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ) – liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy uzupełniającego leczenia L-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych (E71.1, E71.3, E72.3). O kwalifikacji do terapii decyduje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.

Kto może się zakwalifikować:

  • osoby z ostatecznie potwierdzonym rozpoznaniem 3-metylokrotonylo-glicynurii (MCG), acydurii glutarowej typu I, acydurii izowalerianowej, metylomalonowej lub propionowej,
  • albo z ostatecznie potwierdzonym zaburzeniem spalania kwasów tłuszczowych (LC-FAOD lub MCADD), deficytem wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD) lub pierwotnym deficytem karnityny,
  • osoby, u których badania wykonane przy kwalifikacji wykazały wskazania kliniczne i biochemiczne do leczenia L-karnityną.

Dawkę dobiera lekarz indywidualnie, m.in. do choroby, wieku, masy ciała i stężenia karnityny we krwi, a dawkę dobową dzieli się na co najmniej trzy części. Co 180 dni wykonuje się badanie lekarskie oraz oznaczenia karnityny we krwi. Co 6 miesięcy Zespół ocenia skuteczność leczenia i decyduje o jego przedłużeniu. Leczenie trwa do decyzji Zespołu lub lekarza prowadzącego o zakończeniu udziału w programie.

Leczenie kończy się przy wystąpieniu objawów nadwrażliwości na L-karnitynę.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (1) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (3) · mazowieckie (2) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · wielkopolskie (2) · zachodniopomorskie (2)

Pokaż pozostałe 7 ośrodków

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia – o kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

Substancja czynnaLeki (nazwy handlowe)
L-KarnitynaL-karnityna

Najczęstsze pytania o program B.109

Kto może być leczony w programie lekowym B.109?

Program B.109 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1); zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3); zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.109?

W programie B.109 stosuje się: l-Karnityna. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.109?

Program B.109 realizuje 15 ośrodków w 10 województwach, m.in. w miejscowościach: Kraków, Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.109?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne – finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.109?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach – jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku – stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie – spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

3-metylokrotonylo-glicynuria (MCG)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie 3-metylokrotonylo-glicynuri oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria glutarowa I (GA I)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii glutarowej typu I oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria izowalerianowa (IVA)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii izowalerianowej (IVA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria metylomalonowa (MMA)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii metylomalonowej (MMA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria propionowa (PA)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii propionowej (PA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

1.6.Zaburzenia spalania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD, VLCADD, deficyt MTP, deficyt CACT, deficyt CPT2

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD lub VLCADD, lub deficyt MTP, lub deficytu CACT, lub deficytu CPT2 oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Deficyt dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Pierwotny deficyt karnityny (CUD)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie pierwotnego deficytu karnityny (CUD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

1.9. Deficyt wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się, w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.

Do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci, których leczenie L-karnityną było finansowane w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

1)wystąpienie objawów nadwrażliwości na L-karnitynę

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii.

Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

Leczenie należy rozpocząć w momencie ustalenia wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną.

Dawki L-karnityny należy dostosowywać indywidualnie do określonej jednostki chorobowej, wieku, masy ciała i stanu klinicznego pacjenta oraz do bieżącego stężenia wolnej karnityny we krwi. Okresowo – w zależności od sytuacji klinicznej – może występować konieczność zwiększenia dawki nawet do poziomu maksymalnego (stan dekompensacji) lub redukcji nawet do poziomu 0 (w sytuacji wyrównania metabolicznego). Każdorazowo o zmianie dawkowania L-karnityny decyduje lekarz prowadzący.

Dawkowanie

3-metylokrotonylo-glicynuria (MCG)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c./doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria glutarowa I (GA I)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 200 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria izowalerianowa (IVA)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria metylomalonowa (MMA)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria propionowa (PA)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

1.6.Zaburzenia spalania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD, VLCADD, deficyt MTP, deficyt CACT, deficyt CPT2

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 30 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Deficyt dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Pierwotny deficyt karnityny (CUD)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 200 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Deficyt wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania diagnostyczne przy kwalifikacji oraz w ramach monitorowania leczenia L-karnityną są tożsame dla wszystkich jednostek chorobowych.

1.Badania przy kwalifikacji:

1)Badanie podmiotowe;

2)Badanie przedmiotowe (fizykalne);

3)Stężenie karnityny wolnej;

4)Stężenie karnityny całkowitej;

5)Profil acylkarnityn w suchej kropli krwi metodą tandemowej spektrometrii mas.

2.Monitorowanie leczenia (co 180 dni):

1)Badanie podmiotowe;

2)Badanie przedmiotowe (fizykalne);

3)Stężenie karnityny wolnej;

4)Stężenie karnityny całkowitej;

5)Profil acylkarnityn w suchej kropli krwi metodą tandemowej spektrometrii mas.

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;

2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Zgłoś się do programu B.109

Zostaw dane kontaktowe – odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

  1. Twoje dane

    Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

  2. O Tobie

    Płeć*
  3. Zgody

    Pokaż szczegóły zgód

    1. Zgoda na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym danych o zdrowiu, w celu oceny, czy mogę skorzystać z programu lekowego lub badania klinicznego.

    2. Zgoda na kontakt e-mailowy w tej sprawie (a jeśli podam numer telefonu – także telefoniczny), również w sprawie badania klinicznego, które może być dla mnie odpowiednie.

    Więcej: polityka prywatności.

Pola oznaczone * są wymagane.

Program B.109 – bezpłatnieZgłoś się