programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.61 Leczenie chorych na cystynozę nefropatyczną

Zaburzenia transportu aminokwasów (E72.0) · choroby rzadkie

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • zaburzenia transportu aminokwasów (E72.0)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie. Leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • cysteamina
  • merkaptamina
Szczegóły leków
Gdzie
7 ośrodków w 6 województwach
Pacjenci
10 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ), liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy cystynozy nefropatycznej, rzadkiej choroby, w której cystyna gromadzi się w komórkach, a nerki są uszkodzone (ICD-10: E72.0). Obejmuje leczenie cysteaminą doustną oraz cysteaminą w kroplach do oczu. Kwalifikacji dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.

Kto może się zakwalifikować:

Krople można stosować razem z leczeniem doustnym. Kryteria dla danej postaci leku muszą być spełnione łącznie.

  • do leczenia doustnego: stężenie cystyny w białych krwinkach powyżej 1 nmol/mg białka;
  • obecnie lub w przeszłości cechy uszkodzenia nerek (zespół Fanconiego lub białko w moczu);
  • do leczenia kroplami do oczu: dodatkowo kryształki cystyny w rogówce, stwierdzone w badaniu okulistycznym;
  • do leczenia kroplami: wiek co najmniej 2 lata.

Cysteaminę doustną przyjmuje się cztery razy na dobę, a dawkę zwiększa się stopniowo przez 4–6 tygodni. Krople zakrapla się do każdego oka zwykle 4 razy na dobę. Badania krwi i moczu oraz konsultację nefrologiczną wykonuje się co 90 dni, badanie oczu i stężenie cystyny co 180 dni, a część konsultacji raz w roku. Co 6 miesięcy Zespół Koordynacyjny decyduje o przedłużeniu leczenia.

Leczenie kończy się m.in. przy nadwrażliwości lub nietolerancji cysteaminy, nadwrażliwości na penicylaminę, ciąży, karmieniu piersią, rezygnacji lub znacznym postępie choroby mimo leczenia.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: lubelskie (2) · małopolskie (1) · mazowieckie (1) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · warmińsko-mazurskie (1)

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia. O kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

„Streszczenie EMA” to opis leku dla pacjentów po polsku od Europejskiej Agencji Leków (PDF). Obejmuje wszystkie wskazania z rejestracji w UE. Zakres w programie może być węższy.

Najczęstsze pytania o program B.61

Kto może być leczony w programie lekowym B.61?

Program B.61 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: zaburzenia transportu aminokwasów (E72.0), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.61?

W programie B.61 stosuje się: cysteamina, merkaptamina. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.61?

Program B.61 realizuje 7 ośrodków w 6 województwach, m.in. w miejscowościach: Lublin, Białystok, Gdańsk, Kraków, Olsztyn, Warszawa. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.61?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne. Finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.61?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach; jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku, a stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie. Spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

do leczenia systemowego cystynozy nefropatycznej cysteaminą w postaci doustnej

1)stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej > 1 nmol/mg białka komórkowego;

2)aktualnie lub w wywiadzie cechy nefropatii (zespół Fanconiego lub białkomocz).

Kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.

1.2.do leczenia miejscowego cystynozy nefropatycznej z towarzyszącym odkładaniem się kryształków cystyny w rogówce oka cysteaminą w postaci roztworu kropli do oczu

1)aktualnie lub w wywiadzie stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej > 1 nmol/mg białka komórkowego;

2)aktualnie lub w wywiadzie cechy nefropatii (zespół Fanconiego lub białkomocz);

3)zidentyfikowanie kryształków cystyny w badaniu przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej lub mikroskopem konfokalnym;

4)wiek ≥2 lat.

Kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie.

Leczenie miejscowe cysteaminą w postaci roztworu kropli do oczu może być stosowane jednocześnie z leczeniem systemowym cysteaminą w postaci doustnej.

Ponadto do programu lekowego w zakresie leczenia cysteaminą w postaci roztworu kropli do oczu kwalifikowani są również pacjenci, którzy byli leczeni w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

1)wystąpienie nadwrażliwości na cysteaminę lub substancje pomocnicze;

2)wystąpienie objawów nietolerancji na cysteaminę, uniemożliwiające dalsze leczenie;

3)nadwrażliwość na penicylaminę;

4)karmienie piersią;

5)ciąża;

6)rezygnacja pacjenta lub jego opiekunów prawnych;

7)znaczna progresja choroby, pojawiająca się pomimo zastosowanego leczenia.

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii. Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

Zalecana dawka dobowa cysteaminy u dzieci poniżej 12 lat wynosi 1,3 g/m2 powierzchni ciała / dobę. U pacjentów powyżej 12 lat i o masie ciała powyżej 50 kg zalecana dawka dobowa leku wynosi 2 g. Preparat podaje się doustnie, cztery razy na dobę, w równych dawkach podzielonych co 6 h. Dawka początkowa powinna stanowić 1/4 do 1/6 zalecanej dawki i być stopniowo zwiększana przez okres 4-6 tygodni, w celu uniknięcia nietolerancji preparatu. W przypadkach określonych w Charakterystyce Produktu Leczniczego, dopuszcza się zwiększenie w/w dawki leku, ale nie przekraczającej 1,95 g/m2 powierzchni ciała/dobę.

Dawkowanie cysteaminy w postaci roztworu kropli do oczu

Zalecana dawka to jedna kropla zakraplana do każdego oka 4 razy na dobę w godzinach dziennych. Pomiędzy każdym zakraplaniem zaleca się zachować 4 godziny odstępu.

Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego dawkę można stopniowo zmniejszać (do minimalnej całkowitej dobowej dawki równej 1 kropli zakraplanej do każdego oka) w zależności od wyników badań okulistycznych (np. odkładanie się kryształków cystyny w rogówce, nadwrażliwość na światło).

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania przy kwalifikacji

1)stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej;

2)morfologia krwi z rozmazem;

3)stężenie kreatyniny, glukozy, cholesterolu, sodu, potasu, chloru, wapnia, fosforu, kwasu moczowego, białka całkowitego, albumin, transaminaz (ASPAT, ALAT) w surowicy krwi na czczo;

4)stężenie kreatyniny, wapnia, magnezu, fosforu w porannej porcji moczu (nie dotyczy pacjentów z GFR<60 ml/min/1,73 m2 powierzchni ciała oraz pacjentów po przeszczepie nerki);

5)gazometria krwi żylnej;

6)badanie ogólne moczu;

7)stężenie TSH, fT4;

8)ocena parametrów rozwojowych: wysokość, masa ciała, powierzchnia ciała;

9)USG jamy brzusznej;

10)konsultacja nefrologiczna z oceną eGFR;

11)konsultacja neurologiczna;

12)konsultacja endokrynologiczna;

13)konsultacja pulmonologiczna z badaniem spirometrycznym u pacjentów > 10 r.ż.;

14)konsultacja okulistyczna (badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej lub mikroskopem konfokalnym);

Monitorowanie leczenia

2.1.Raz na 90 dni:

1)morfologia krwi z rozmazem;

2)stężenie kreatyniny, glukozy, cholesterolu, sodu, potasu, chloru, wapnia, fosforu w surowicy krwi na czczo;

3)stężenie kreatyniny, wapnia, magnezu, fosforu w porannej porcji moczu (nie dotyczy pacjentów z GFR<60 ml/min/1,73 m2 powierzchni ciała oraz pacjentów po przeszczepie nerki);

4)gazometria krwi żylnej;

5)badanie ogólne moczu;

6)ocena parametrów rozwojowych: wysokość, masa ciała, powierzchnia ciała;

7)konsultacja nefrologiczna z oceną eGFR.

2.2.Raz na 180 dni:

1)stężenie TSH, fT4;

2)konsultacja okulistyczna (badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej lub mikroskopem konfokalnym);

3)stężenie hemicystyny (cystyny) w leukocytach krwi obwodowej.

2.3.Raz na 365 dni:

1)USG jamy brzusznej;

2)konsultacja neurologiczna;

3)konsultacja endokrynologiczna;

4)konsultacja psychologiczna;

5)konsultacja gastrologiczna;

6)konsultacja pulmonologiczna z badaniem spirometrycznym u pacjentów > 10 r.ż.

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;

2)uzupełnienie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.

Zgłoś się do programu B.61

Zostaw dane kontaktowe, odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

Twoje dane

Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

Płeć (wymagane)
Kontakt

Odpowiemy e-mailem.

np. jan.kowalski@poczta.pl
np. 601 234 567
Zgody
Pokaż zgody (4)
Zgoda jest dobrowolna. Bez niej też przyjmiemy Twoje zgłoszenie.

Jesteś lekarzem?

Zgłoś pacjenta do programu B.61.

Mam konto, zgłoś błyskawicznieZgłoś bez konta

Program B.61 bezpłatnieZgłoś się