programylekowe.pl

Informator o programach lekowych NFZ

SzukajDobierz program

B.109 Leczenie uzupełniające l-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych

Inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1); zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3); zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3) · choroby rzadkie

Wersja programu z obwieszczenia Ministra Zdrowia z · aktualna w wykazie od · ośrodki według danych NFZ

Czy to program dla mnie?

Dla kogo
Dla osób z rozpoznaniem:
  • inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1)
  • zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3)
  • zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3)
Spełnienie kryteriów programu ocenia lekarz w ośrodku.
Koszt
Bezpłatnie. Leczenie i leki w programie finansuje NFZ.
Leki
  • l-Karnityna
Szczegóły leków
Gdzie
15 ośrodków w 10 województwach
Pacjenci
154 w 2025 r. (dane NFZ, pobrane ), liczby w kolejnych latach

O programie

Program dotyczy uzupełniającego leczenia L-karnityną w wybranych chorobach metabolicznych (E71.1, E71.3, E72.3). O kwalifikacji do terapii decyduje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich.

Kto może się zakwalifikować:

  • osoby z ostatecznie potwierdzonym rozpoznaniem 3-metylokrotonylo-glicynurii (MCG), acydurii glutarowej typu I, acydurii izowalerianowej, metylomalonowej lub propionowej,
  • albo z ostatecznie potwierdzonym zaburzeniem spalania kwasów tłuszczowych (LC-FAOD lub MCADD), deficytem wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD) lub pierwotnym deficytem karnityny,
  • osoby, u których badania wykonane przy kwalifikacji wykazały wskazania kliniczne i biochemiczne do leczenia L-karnityną.

Dawkę dobiera lekarz indywidualnie, m.in. do choroby, wieku, masy ciała i stężenia karnityny we krwi, a dawkę dobową dzieli się na co najmniej trzy części. Co 180 dni wykonuje się badanie lekarskie oraz oznaczenia karnityny we krwi. Co 6 miesięcy Zespół ocenia skuteczność leczenia i decyduje o jego przedłużeniu. Leczenie trwa do decyzji Zespołu lub lekarza prowadzącego o zakończeniu udziału w programie.

Leczenie kończy się przy wystąpieniu objawów nadwrażliwości na L-karnitynę.

Ostateczną decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz w ośrodku realizującym program na podstawie pełnych kryteriów poniżej.

Gdzie się leczyć

Ośrodki w województwie: dolnośląskie (1) · kujawsko-pomorskie (1) · lubelskie (1) · łódzkie (1) · małopolskie (3) · mazowieckie (2) · podlaskie (1) · pomorskie (1) · wielkopolskie (2) · zachodniopomorskie (2)

Pokaż pozostałe 7 ośrodków

Kolejki: Narodowy Fundusz Zdrowia, Terminy leczenia (api.nfz.gov.pl); liczby podaje świadczeniodawca, miesiąc aktualizacji przy każdej pozycji. Na liście podajemy kolejkę dla przypadków stabilnych; przypadki pilne są na stronie ośrodka. Liczba oczekujących nie przesądza o terminie przyjęcia. O kwalifikacji i terminie decyduje ośrodek.

Leki w programie

Dla pacjenta w programie są bezpłatne. Który lek zastosować, decyduje lekarz.

Substancja czynnaLeki (nazwy handlowe)
L-KarnitynaL-karnityna

Najczęstsze pytania o program B.109

Kto może być leczony w programie lekowym B.109?

Program B.109 jest przeznaczony dla osób z rozpoznaniem: inne zaburzenia przemian aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach (E71.1); zaburzenia przemian kwasów tłuszczowych (E71.3); zaburzenia przemian lizyny i hydroksylizyny (E72.3), które spełniają kryteria kwalifikacji z obwieszczenia Ministra Zdrowia. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym program.

Jakie leki są refundowane w programie B.109?

W programie B.109 stosuje się: l-Karnityna. Dla pacjenta leki są bezpłatne, a o wyborze leku decyduje lekarz.

Gdzie jest realizowany program B.109?

Program B.109 realizuje 15 ośrodków w 10 województwach, m.in. w miejscowościach: Kraków, Warszawa, Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin. Lista ośrodków z adresami jest na tej stronie (według danych NFZ). Przez programylekowe.pl możesz się bezpłatnie zgłosić do programu.

Ile kosztuje leczenie w programie B.109?

Leczenie i leki w programie lekowym są dla pacjenta bezpłatne. Finansuje je NFZ.

Od kiedy obowiązuje ta wersja programu B.109?

Treść programu na tej stronie pochodzi z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 i nie zmieniła się w kolejnych obwieszczeniach; jest aktualna w wykazie obowiązującym od 1 października 2026. Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz programów lekowych kilka razy w roku, a stronę aktualizujemy po każdym nowym obwieszczeniu.

Pełna treść programu

Oficjalny tekst z obwieszczenia Ministra Zdrowia z 17.06.2026 (źródło). Numery punktów jak w dokumencie.

Kryteria kwalifikacjiKto może być leczony w programie. Spełnienie kryteriów ocenia lekarz w ośrodku.

3-metylokrotonylo-glicynuria (MCG)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie 3-metylokrotonylo-glicynuri oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria glutarowa I (GA I)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii glutarowej typu I oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria izowalerianowa (IVA)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii izowalerianowej (IVA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria metylomalonowa (MMA)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii metylomalonowej (MMA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Acyduria propionowa (PA)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie acydurii propionowej (PA) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

1.6.Zaburzenia spalania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD, VLCADD, deficyt MTP, deficyt CACT, deficyt CPT2

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD lub VLCADD, lub deficyt MTP, lub deficytu CACT, lub deficytu CPT2 oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Deficyt dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Pierwotny deficyt karnityny (CUD)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie pierwotnego deficytu karnityny (CUD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

1.9. Deficyt wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD)

Ostatecznie potwierdzone rozpoznanie deficytu wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD) oraz ustalenie wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną zgodnie z badaniami diagnostycznymi wykonywanymi w ramach programu przy kwalifikacji.

Jakie leczenie obejmuje programWstęp programu z obwieszczenia.

Kwalifikacji chorych do terapii dokonuje Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich powoływany przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Kwalifikacja do programu oraz weryfikacja skuteczności leczenia co 6 miesięcy odbywa się, w oparciu o ocenę stanu klinicznego świadczeniobiorcy oraz ocenę efektywności zastosowanej terapii.

Do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci, których leczenie L-karnityną było finansowane w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego

Kryteria wyłączeniaKiedy leczenie w programie się kończy (np. brak skuteczności, przeciwwskazania).

1)wystąpienie objawów nadwrażliwości na L-karnitynę

Określenie czasu leczenia w programieJak długo trwa leczenie i kiedy lekarz ocenia jego skuteczność.

Przedłużenie leczenia następuje co 6 miesięcy decyzją Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, na podstawie nadesłanej karty monitorowania terapii.

Leczenie trwa do czasu podjęcia przez Zespół Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich lub lekarza prowadzącego decyzji o wyłączeniu świadczeniobiorcy z programu, zgodnie z kryteriami wyłączenia.

DawkowanieJak podaje się leki i kiedy lekarz może zmienić dawkę.

Leczenie należy rozpocząć w momencie ustalenia wskazań klinicznych i biochemicznych do zastosowania leczenia L-karnityną.

Dawki L-karnityny należy dostosowywać indywidualnie do określonej jednostki chorobowej, wieku, masy ciała i stanu klinicznego pacjenta oraz do bieżącego stężenia wolnej karnityny we krwi. Okresowo – w zależności od sytuacji klinicznej – może występować konieczność zwiększenia dawki nawet do poziomu maksymalnego (stan dekompensacji) lub redukcji nawet do poziomu 0 (w sytuacji wyrównania metabolicznego). Każdorazowo o zmianie dawkowania L-karnityny decyduje lekarz prowadzący.

Dawkowanie

3-metylokrotonylo-glicynuria (MCG)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c./doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria glutarowa I (GA I)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 200 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria izowalerianowa (IVA)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria metylomalonowa (MMA)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Acyduria propionowa (PA)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

1.6.Zaburzenia spalania długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LC-FAOD) – LCHADD, VLCADD, deficyt MTP, deficyt CACT, deficyt CPT2

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 30 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Deficyt dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Pierwotny deficyt karnityny (CUD)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 200 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Deficyt wielu dehydrogenaz acylo-CoA (MADD)

Zalecane dawkowanie:

od 0 do 100 mg/kg m.c../doba; podzielona na co najmniej trzy dawki.

Badania i monitorowanie leczeniaJakie badania wykonuje się przy kwalifikacji i w trakcie leczenia.

Badania diagnostyczne przy kwalifikacji oraz w ramach monitorowania leczenia L-karnityną są tożsame dla wszystkich jednostek chorobowych.

1.Badania przy kwalifikacji:

1)Badanie podmiotowe;

2)Badanie przedmiotowe (fizykalne);

3)Stężenie karnityny wolnej;

4)Stężenie karnityny całkowitej;

5)Profil acylkarnityn w suchej kropli krwi metodą tandemowej spektrometrii mas.

2.Monitorowanie leczenia (co 180 dni):

1)Badanie podmiotowe;

2)Badanie przedmiotowe (fizykalne);

3)Stężenie karnityny wolnej;

4)Stężenie karnityny całkowitej;

5)Profil acylkarnityn w suchej kropli krwi metodą tandemowej spektrometrii mas.

Monitorowanie programu

1)gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;

2)uzupełnienie danych zawartych w rejestrze (SMPT) dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia;

3)przekazywanie informacji sprawozdawczo-rozliczeniowych do NFZ: informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej, zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Zgłoś się do programu B.109

Zostaw dane kontaktowe, odpowiemy e-mailem. Udział w programie jest bezpłatny.

Twoje dane

Żeby nasz doradca wiedział, do kogo się odezwać.

Płeć (wymagane)
Kontakt

Odpowiemy e-mailem.

np. jan.kowalski@poczta.pl
np. 601 234 567
Zgody
Pokaż zgody (4)
Zgoda jest dobrowolna. Bez niej też przyjmiemy Twoje zgłoszenie.

Jesteś lekarzem?

Zgłoś pacjenta do programu B.109.

Mam konto, zgłoś błyskawicznieZgłoś bez konta

Program B.109 bezpłatnieZgłoś się